خزانه هوای ازاد

خزانه هوای آزاد(outdoor bed)

 

 

 

خزانه‌ هوای آزاد عبارت از كرت يا باغچه‌های به اندازه‌‌های مختلف است كه ابتدا بذر در آن به صورت پرپشت و نزديك به هم كاشته شده، پس از رشد ، نشاءهای توليدی به محل كاشت انتقال می‌يابند. در خزانه می‌توان درختان را نيز برای توليد پايه كشت نمود و نهال‌های حاصل را، خواه پيش يا پس از پيوند زدن، به باغ يا محل دايم كاشت منتقل كرد. از اين نوع خزانه، در ايران، به صورت قلمستان در كناره رودخانه‌ها نيز استفاده شده، در آن قلمه‌های درختانی مانند سپيدار يا بيد را ريشه‌دار می‌نمايند.

سایــــــــــبان

برگ‌های برخی از گل‌‌های گلدانی و همچنين گياهان سايه دوست (Shade plants) از گرما و نور تابستانه، به ويژه در مناطق گرم، آسيب می‌بينند. يكی از ساختارهايی كه در باغبانی، برای كاستن گرما و نور مورد استفاده قرار ميگيرد، سايبان است كه ممكن است در ابعاد مختلف ساخته شود.

 از نظر ساختاری، به طور معمول چارچوب سايبان، پايه‌هايی بيشتر از جنس چوب ميباشد كه روی آن‌ها چوب‌هايی، به طور افقی، قرار گرفته است. قسمت رويی و گاهی جانبی اين چارچوب را با  بوريا، پارچه، پلاستيك و غيره می‌پوشانند. گاهی برای ايجاد پوشش از چوب‌های نازكی كه حدود 5 سانتی‌متر عرض دارد استفاده می‌شود، به طوری كه يك سوم تا دوسوم سطح سايبان را زير پوشش ببرد. گهگاه، بستری‌های گياه افزايی را در زير سايبان قرار می‌دهند، زيرا تا زمانی كه گياه و قلمه‌های ريشه‌دار شده دارای ريشه كافی نباشند، ممكن است تبخير و تعرق زياد، به آن‌ها آسيب برساند. بايد توجه داشت كه گياهان در زير سايبان در مقايسه با هوای آزاد نياز به آب كمتری دارند.

شاســــــی گــــــرم

شاسی گرم مانند شاسی سرد است،با اين تفاوت كه در آن وسيله‌ای برای تأمين گرما قرار داده شده است. توليد گرما ممكن است در اثر فعاليت ميكروارگانيزم‌ها، روی موادی مانند كود دامی يا منابع گياهی درون شاسی انجام گيرد. اين منبع گرمايی را كوش می‌گويند كه واژه‌ای فرانسوی به معنای لايه و قشر است. گاهی بر اساس مقدار كود درون شاسی و گرمای ايجاد شده، انواع كوش را به كوش سرد، كوش ملايم يا نيم گرم و كوش گرم تقسيم مي‌كنند. در ايران افزون بر شاسی‌هايی كه با كود‌های دامی گرم ميشوند، از شاسی‌های نفتی يا زغالی نيز استفاده می‌شده كه به ويژه نوع زغالی آن متروك شده است. امروزه، در شاسی‌های گرم جديد از لوله‌های آب گرم، بخار يا جريان هوای گرم و نيز كابل‌های گرمايی برقی استفاده و گرمای مورد نياز تأمين می‌شود. چنانچه برای ايجاد پاگرما(Bottom heat) به منظور ريشه‌دار كردن قلمه‌ها و يا جوانه زدن بذرها از كابل‌های گرمايی استفاده شود، آن‌ها بايد روكش‌دار بوده، در ژرفای 10 تا 15 سانتيمتری خاك قرار گيرند. قلمه‌ها و يا بذرها را در جعبه‌های نشاء قرار داده، آن‌ها را روی لايه نازكی از شن كه تور سيمی حافظ كابل‌ها را می پوشاند، نگه‌داری می‌كنند.

شـــــــاسی سرد

شاسی سرد ساده‌ترين و ارزان‌ترين ساختار نگهداری گياهان حساس به سرماست كه در آن، به جز از انرژی خورشيدی، از منبع گرمايی ديگری استفاده نمی‌شود. ساده‌ترين شاسی سرد عبارت از جعبه چهارگوشی است كه ارتفاع آن حدود 50 سانتی‌‌متر و بدون ته بوده و روی آن با شيشه يا پلاستيك پوشيده می‌شود. نوع دائمی‌تر اين شاسی را می‌توان با حفر نهری به عرض 80 تا 90 سانتی‌متر، كه گاهی تا 150 سانتيمتر نيز می‌رسد، به ژرفای 30 تا 40 سانتی‌متر و به طول مورد نياز، ايجاد كرد و جعبه شاسی را روی آن قرار داد.

برای استفاده بيشتر از نور و گرمای آفتاب، درب شيشه‌ای جعبه شاسی از شمال به جنوب شيب داده می‌شود، به طوری كه طرف جنوبی جعبه دارای ديواره‌كوتاهی به ارتفاع حدود 20 سانتی‌متر و طرف شمالی آن دارای ديواره‌ بلندی به ارتفاع 35 تا 55 سانتی‌متر باشد يعنی تفاوت دو ديواره به اندازه‌ای است كه درب شاسی، با سطح زمين زاويه‌ای معادل 5 تا 10 درجه بسازد. در ته شاسی، دست كم به ضخامت 10 سانتی‌متر، ‌خاك مرغوبی آميخته با كود برگ، كود دامی يا مواد مشابه قرار می‌دهند.

 امروزه، در بيشتر نواحی، با توجه به هزينه لازم برای تهيه درب شاسی سرد، نهری در زمين ايجاد كرده، در اطراف آن ديواره سيمانی ميسازند و روی آن را با پلاستيك می‌پوشانند، ‌در اين حالت در روزهايی كه هوا مساعد است پلاستيك را بر می‌دارند و در شب‌ها دوباره روی شاسی قرار می‌دهند. برای جعبه‌های شاسی نيز همين كار لازم است كه به ويژه در روزهای گرم بايد درب شاسی مدتی باز گذاشته شود تا از تجمع گرما و رطوبت زياد، پيشگيری به عمل آيد. چنان كه گرمای آفتاب خيلی بالا رود، بهتر است با بوريا يا مواد مشابه روی شاسی سايه داده شود. آب پاشی روی گياهان نيز تا حدودی دما را كاهش دهد.

 استفاده عمده‌‌ای كه از شاسی سرد می‌شود عبارتست از كشت بذر و ايجاد نشاء جهت انتقال به باغچه يا مزرعه، همچنين می‌توان برای مقاوم به سرما كردن قلمه‌هايی كه در گلخانه ريشه‌دار شده‌اند، يا عادت دادن به هوای سرد گياهان جوانی كه در محيط گلخانه توليد شده‌اند، از اين نوع شاسی استفاده كرد. در اين حالت، بهتر است پس از آن كه اين گياهان در شاسی قرار گرفتند، درب شاسی به طور كامل بسته شود. پس از چند روز كه گياهان با شرايط شاسی خو گرفتند بايد درب شاسی به تدريج كمی بيشتر بالا برده شود تا تهويه بيشتری صورت گيرد و گياهان به شرايط هوای بيرون خو بگيرند. شاسی سرد بايد در محل‌هايی كه بادگير نيست و آفتاب‌گير است ساخته شود. در محل‌هايی كه زمستان سرد دارند شب‌ها بايد روی شاسی را با پوشش اضافی پوشاند  تا گياهان دخل شاسی آسيب نبينند.

 چنانچه شاسی از چوب ساخته شود ، بهتر است ازچوب‌های مقاوم در برابر پوسيدگی استفاده و آن‌ها را با مواد حفاظت كننده چوب ، مانندنفتنات مس (Copper naphthenate)  آغشته كرد.