برای این کار خاک متعادل را در گونی ریخته مدت ۳۰-۲۰ دقیقه روی بخار اب ۱۰۰درجه قرار می دهیم و یا انرا در جعبه ای که در ته ان المنت های حرارتی نسب شده قرار می دهیم و انرا به برق وصل می کنیم.در هر دو حالت یک دماسنج جیوه ای درون خاک قرار می دهیم و دقت می کنیم که از ۱۰۰ درجه تجاوز نکند.این خاک ۵-۴ هفته پس از استریل کردن قابل استفاده است.در این نوع خاک رشد کم است زیرا مقداری از میکروارگانیسم های مفید برای رشد گیاه از بین رفته اند ولی پس از مدتی تعداد این موجودات افزایش پیدا کرده و به همان نسبت رشد گیاه سریع میشود.این نوع خاک برای گلدان و نشا مناسب است البته از مواد شیمیایی مانند فرمالین و نفتالین برای ضدعفونی کردن خاک استفاده می کنند.میزان مصرف نفتالین ۷گرم و فرمالین ۵۶ گرم در مترمربع است.این ماده را در یک گالن اب حل کنید و به میزان ۶/۵ گالن در مترمربع استفاده شود.این مواد را کاملا با خاک مخلوط می کنیم تا تولید گاز باعث ضدعفونی شدن ان شود.خاک ضدعفونی شده عاری از تخم علف و میکروبها و قارچهای مضر است.
عوامل بیماری زا به دو دسته زنده و غیرزنده تقسیم می شوند:بیماری از عوامل زنده بیماری انگلی(واگیر) وبیماری ناشی از عوامل غیرزنده را بیماری غیر انگلی می نامند.
بیماری های انگلی:بیماری های انگلی در نتیجه حمله قارچ باکتری ویروس نماتدها باشد.این عوامل پس از تامین یا ورود به داخل نسوج و اندام میزبان باعث اسیب به میزبان میشوند.
الف)قارچها و بیماری های قارچی:قارچها گیاهان فاقد سبزیننه هستند که خود قادر به تامین مواد غذایی نیستند و به صورت انگل زندگی می کنند.در اثر فعالیت قارچها عوارضی بوجود می اید
۱)سفیدک سطحی:قارچهای بیماری سفیدک سطحی را بوجود می اورند که روی اندام های هوایی روی ساقه برگ پوشش ارد مانند ظاهر میشوند.پس قارچ باعث بد شکلی و ضعف گیاه میشود.
برای مبارزه با این افات از سموم قارچ کش مانند کاراتان استفاده میشود که باید به نسبت یک در هزار همراه با مویان از ان استفاده نمود.سمپاشی اول باید با ظهوذ اولین اثار بیماری قبل از گسترش به سایر قسمتها میزبان باشد.شمپاشی دوم ۱۵ روز پس از سمپاشی اول است.
زنگ ها: قارچهای باعث زنگ میشوند.که بر روی سطح برگ و اندام های گیاهان مبتلا به زنگ جوش های متعددی ظاهر میشود .شکل این جوش ها بسته به نوع قارچ عامل بیماری و میزبان ان متفاوت است.در نتیجه حمله قارچها گیاه بدمنظره و خشک میشود.برای مبازره از سموم قارچ کش مثل دیتان همراه با زینب استفاده کرد.
کفک زدگی یا پوسیدگی نرم:اپارتمان محیط خوبی برای رشد کفک زدگی است قارچ در اندام گیاه اپارتمانی باعث ایجاد کفک میشود.وجود رطوبت نسبی و دمای بالا باعث تشدید این بیماری میشود.گیاهانی مانند ازالیا گیاهان پیازی،سیکلامن میخک سانسوریا،شمعدانی،گلوکسیا و هرتانسیا به این بیماری مبتلا میشوند وبرای مبارزه از سمومی مانند کاپنان(قارچ کش سیستمیک)مانند گاپتان و نبومیل استفاده می کنند.
لکه های برگی:در اثر فعالیت قارچها بوجود می اید.برای مبارزه از سموم قارچ کش نفوذی استفاده کرد.
پوسیدگی طوقه در ریشه: در ریشه قسمتهای زیرزمینی گیاهان اپارتمانی مثل پیاز غده ریزوم می باشند.قارچهای مولد این بیماری ها اکثرا خاکزی هستند.برای پیشگیری علاوه بر رعایت اصول بهداشتی باید از خاک سالم عاری از قارچ استفاده کرد.هرگز نباید خاک گلدانهای قدیمی همرا با خاک سالم بکار برد.
برای جلوگیری از فعالیتهای قارچ مولد پژمردگی می توان هر یک ماه یکبار همزمان با ابیاری گلدانها به نسبت ۳در هزار از قارچ کش دیتان استفاده کرد.
بیماری دوده:در سطح قسمتهای هوایی بخصوص ساقه و برگ پوشش سیاه رنگ و دوده مانندی دیده میشود.که علاوه بر زیبایی مانع عمل فتوسنتز میشود باعث ضعیف شدن گیاه میشود.
بیماری دوده یک قارچ ساپروفیت است که منحصرا از ترشحات بعضی حشرات مانند شپشک تغذیه نموده چنانچه افت از بین برود بیماری دوده چیزی برای تغذیه ندارد و از بین می رود.پس از چندی برگها را با اب ولرم شستشو داد.
ب)بیماری باکتری گیاهان اپارتمانی:
پوسیدگی نرم یا لهیدگی:این باکتری باعث لهیدگی قسمتهای گوشتی میشود.مثلا پوسیدگی غده سیکلامن،لهیدگی برگ ساقه دمبرگ دیفن باخیا،لهیدگی گل اذین سنبل
برای مبارزه علاوه بر رعایت اصول بهداشتی نباید گیاه را زخم کنیم چون باکتری مولد بیماری از راه زخم وارد گیاه میشود.تنظیم حرارت و رطوبت گلخانه نیز باعث کنترل بیماری میشود.از ابپاشی بر روی بوته ها که محل مناسبی برای فعالیت باکتری است خودداری کنید.در هنگام شیوع بیماری از محلول بردو۱-۵/درصد استفاده کرد و دوباره بفاصله ۱۵روز گیاه را سمپاشی کرد.
پ)بیماری های ویروسی گیاهان اپارتمانی:ویروس ها کوچکترین موجودات زنده هستند ویروس ها معالجه ندارند فقط گیاه مبتلا به ویروس را باید حذف کرد.بیماری ویروسی بشدت مسری هستند.چون تعدادی از ویروس ها با حشرات منتقل میشوند بنابراین مبارزه با حشرات بیماری را کنترل می کندونشانه های بیماری ویروسی چین خوردگی،پیچیدگی برگ و ساقه،تغییر حالت گل است.
بعضی افات در گلخانه ها و پاسیو و اپارتمان به گیاهان صدمه می زنند عبارتند از:
۱/کرم برگ خوار از برگ گیاهان تغذیه می کند و برنگهای سبز روشن و تیره است.اغلب چند برگ را به هم می چسباند و به داودی سینره و عشقه خمله می کند.
۲/ارکیس این افت برگها را بهم می چسباند و از پارانشیم برگها استفاده می کند.
طرق مختلف مبارزه با حشرات برگ خوار:
الف)از ورود حشرات به محوطه گلخانه یا پاسیو جلوگیری و راههای ورود انها را مسدود کنید.
ب)برای جشراتی مانند کرم طوقه یا شب پره زمستانه و سوسکهای برگ خوار می توان از طعمه مسموم سبوس و لیندین(۱۰گرم لیندین در یک کیلو سبوس) استفاده کرد و ان را در کیسه پلاستیکی نگه داری کرد.برای هرمترمربع گلخانه ۱۰-۵ گرم طعمه کافی است.
پ)سمپاشی با محلول دو در هزار مالاتیون یا یک در هزار سوین بر علیه این افات
افات به مجموعه جانورانی اطلاق میشود که به گیاه مورد نظر صدمه می رسانند. و به سه دسته تقسیم میشوند:
۱/پاحبابداران:حشرات کوچکی هستند به طول۵/۱-۱میلیمتر و به رنگ قهوه ای سیاه و قرمز میباشند که پوره انها شبیه به حشرات کامل بوده ولی فقط بال ندارند.به گلایل نخلها امارلیس بگونیا سیکلامن سرخسها دراسنا و انجیر حمله می کنند.با قطعات دهانی نسوج برگ را سوراخ کرده و از محل شیره نباتی گیاه را می مکند و لکه های نقره ای ایجاد می کنند.
۲/مگس سفید:در شرایط اب و هوایی مرطوب فعالیت می کند و در گلخانه یا سیلو مشاهده میشود روی شاه پسند درختی شمعدانی و سرخسها زندگی می کند.
۳/شپشکها:گونه های متعددی دارند که به گیاهان اپارتمانی صدمه میزند مانند سپردارسفید که سپر انها گرد و سفید است بر روی یوکا کاکتوس بسر می برند.سپردار قهوه ای روی نخل زینتی و کاملیا زندگی میکنند و شپشک نرم تن که دارای بدن نرم و بیضی شکل و فاقد سپر است و عسلک ترشح میکند و شپشک زیتون که کروی و سیاه رنگ است و در سطح پشتی سه خط برامده به شکل H دارد هر حشره 500-100 تخم زیر س÷ر می گذارد و شپشک اردالود و بالشک های مرکبات شپشکهای زیان اور دیگری هستند.
شته ها دارای بدن گلابی شکل می باشند که روی بدن شش جفت زائده به نام کورتیکول دیده میشود و ممکن است بالدار یا بدون بال باشند.از انواع شته به شته سبز داودی شته جالیز شته بادمحان اشاره کرد که در هوای ازاد روی گیاهان خارج از گلخانه و اپارتمان دیده میشود و در ماههای بهار و تابستان و پاییز فعالیت دارند و زمستان تخم می گذارند.فعالیت شته ها همراه با ترشح عسلک می باشد که موجب جذب مورچه ها میشوند.
کنه های نباتی:1/کنه دونقطه که این کنه کوچک و به رنگ سبز متمایل به زرد است که دو یا چهار نقطه سیاه رنگ روی شکم دارد و جانوران کاملا دارای 8 پا بوده و فاقد شاخک هستند.این کنه تار می تنند و در شرایط گلخانه در تمام سال فعال هستند.
اثار تغذیه انها به صورت نقاط سبز روشن یا زرد روشن در متن برگ است و در روی بنت قنسول امارلیس مارچوبه زینتی بگونیا داودی گلایل پامچال کاکتوس دیده شده است.
دیگری کنه سیکلامن که به رنگ سبز و زرد است و روی شمعدانی و بگونیا ایجاد خسارت می کند که به صورت تغییر شکل برگهاست.
طرق مختلف مبارزه با افات:
1/گیاهان الوده به افت را سمپاشی کنید و بعد به درون گلخانه ببرید.
2/گیاهان گلخانه را خارج گلخانه سمپاشی کنید و به این نکته توجه کنید که دشمنان طبیعی افات به مقدار زیادی کار افات را انجام می دهند.اگر هواستید گیاهانی را که در گلخانه هستند سمپاشی کنید از NOGOSو DOVP که 24 ساعت بعد بی اثر میشود استفاده نمایید.گاهی از بخار نیکوتین یا پیپرترین برای ضدعفونی گلخانه استفاده می کنند.حشرات مفید را جمع اوری و پس از سمپاشی رها می کنند.
برای ازبین بردن شپشکها از دیازینون 60درصد سوپراسید40 درصد مالاتیون یا کامت 5/1-1در هزار پودر قابل تعلیق 85 درصد استفاده نمود که نتیجه رضایت بخش است.
برای از بین بردن کنه حشره کشهایی هستند که روی کنه موثرند مانند متاسیستوکس،دیمکرون ،تپ،توگرس،نواکرون در صورتی که فقط کنه نباتی شدت داشته باشد می توان از زینب یا تب یا مروسید که روی سفیدک و دیگر بیماری های قارچی موثرند استفاده کرد.
