رُزهاي مينياتور مانند رُزهاي معمولي از خانواده گل سُرخيان ميباشند كه شامل درختچه هاي كوچك با برگهاي ريزان و تقريبآ بدون خار ميباشند . برگهاي كوچك و مركب آنها از پنج يا هفت برگچه بيضي شكل و دندانه دار تشكيل شده است . گلهاي آن به صورت تكي يا جفت از غنچه هاي خوش فرم شكفته و باز مي شوند.

عرض گلها تقريبا ۲ – ۴ سانتيمتر است .

غنچه ها به صورت خوشه اي يا دسته هاي كوچك در فروردين ماه آشكار شده و معمولا گل دادن آن دوباره تكرار مي شود .

انواع زرد رنگ اين گلها در تابش شديد آفتاب كم رنگ ميشوند.

نياز رويشي :

احتياجات رُزهاي مينياتور ، مانند رُزهاي معمولي است و عبارت از خاك حاصلخيز ، آفتاب كافي ، زهكشي خوب ، هَرَسِ منظم سبك و بالاخره محافظت در مقابل آفات آن به ويژه " كنه ، شته ن سفيدك رُز " مي باشند . رُزهاي مينياتور را مي توان در گلدانهاي پلاستيكي كه داراي منافذ زيادي براي رد كردن آب مي باشند كاشت و به درون آپارتمان منتقل نمود و از آنها گلداني با آرايش ۱۰ – ۱۲ سانتيمتر براي پشت پنجره اتاق ترتيب داد . تعويض گلدانها به طور ساليانه در ماههاي اسفند يا فروردين انجام ميگيرد .

در بهار زماني كه گلدانها به گل رفته اند ميتوان گلدان را براي مدتي به داخل ساختمان آورد . چنانچه اين مدن طولاني شود و نور به اندازه كافي نباشد ، ممكن است جوانه ها پوك شده و چروك خورده و منجر به ريزش برگها شود . طول زمان روشنايي براي اين نوع رُز ۱۲ ساعت در روز است. گلدانهاي رُز را در فصل زمستان در فضاي باز گذاشته و براي جلوگيري از سرمازدگي پوششي از " پهن " يا " تورب " روي خاك گلدان و پاي بوته داده ميشود . از مصرف كودهاي شيميايي و به ويژه كودهائي كه داراي مقدار زيادي ازت هستند خودداري شود، زيرا باعث ريزش گل و برگ ميشود. جذابيت رُزهاي مينياتور زماني چشمگير است كه بستر آنها در باغ كمي بلند تر از سطح خاك قرار گرفته و فاصله بوته ها ۱۵ – ۲۵ سانتيمتر از يكديگر باشد .

رُزهاي مينياتور براي باغچه هاي سنگي مناسب نيستند .

روش ازدياد :

رُزهاي مينياتور بايد هميشه به وسيله قلمه زدن ازدياد شوند .

اگر روي پايه هاي ريشه دار پيوند شوند ، حالت پاكوتاهي خود را از دست خواهند داد .قلمه ها پس از سه تا چهار ماه كامل خواهند شد .

طرق مختلف زياد كردن گل سُرخ

براي زيادكردن اقسام بوته هاي گل سرخ راههاي متعددي وجود دارد كه هريك از آنها به نسبت خواصي را كه دارد ميتواند مورد استفاده علاقمندان واقع گردد :

۱ – كاشتن دانه هاي گل سُرخ :

دو موقع از كاشتن دانه هاي گل سُرخ براي زياد كردن آن ميتوان استفاده كرد . يكي براي بدست آوردن جورهاي تازه و ديگري كاشتن دانه هاي نسترن براي تهيه پايه هاي جوان و سالم قابل پيوند .

الف – براي بدست آوردن جورهاي تازه اي از گل سُرخ :

بايد ميوه هائي را كه به اين منظور روي بوته ها باقي گذارده اند (اين ميوه ها حاصل گلهائيست كه با قسم يا جور ديگري كشنگيري شده يا بواسطه و جود اقسام و جورهاي متنوع زياد دراطراف آن فكر مي كنند بطور طبيعي عمل كشنگيري روي آنها انجام شده ) اواسط پائيز موقعي كه كاملا رسيده باشد ، قبل از شروع سرما و يخبندان بچينند ، نشانه رسيدن ميوه گل سرخ موقعي است كه ميوه ها رنگ انداخته و نارنجي رنگ مي شوند .

ولي بايد دانست در بعضي از اقسام گل سرخ مخصوصا دورگه هاي چاي ميوه ها بزحمت رنگ مي اندازند و بطور كلي موقع رسيدن ميوه ها بسته به نژاد – منطقه و محل كاشت فرق مي كند .

ميوه هاي رسيده را بايد همان موقع چيدن ، اواسط مهر يا آبان بكارند ( زيرا تخم ميوه هاي اين گل پس از چيدن خيلي زود قوه ناميه خود را از دست مي دهد ) اگر تخمها كاملا نرسيده و هواي آن منطقه سرد شده ، براي آنكه قوه ناميه آن كامل شود ، تخمها را لاي خاك اره يا ماسه نرم كمي مرطوب طبقه طبقه مي چينند تا وقتي كه برسد .

خزانه اي كه در آن دانه ها را ميكارند ، اگر در گلخانه باشد مناسب تر است . در غير اين صورت بايد از تغارهاي مخصوص بذركاري استفاده كرد .خزانه يا تغار را با خاكي كه تجزيه شده قبلا تهيه كرده اند پُر كرده روي آنرا صاف نموده ، دانه ها را به رديف مرتب روي خاك مي چينند، بعضي ها براي اينكه خاك خزانه تقويت شده و كمك موثري به سبز شدن تخمها كند ، با خاك هر خزانه ۱۰۰ تا ۱۵۰ گرم گوگرد و مقداري سولفات دوفر سفيد و كمي از كودهاي شيميايي داخل مي كنند .

آماتورها براي احتياط و پيش گيري از بروز آفات حيواني و قارچي ، خاك خزانه را دو ماه قبل از موقع كاشتن با محلول( فورمول Formol ) ضد عفوني كرده يا همان موقع كاشتن باتزريق سولفور دو كاربون اين كار را انجام مي دهند تا پس از آنكه بوته ها سبز شدند دچار آفات مذكور نشوند . پس از آنكه دانه ها را روي خاك مرتب چيدند ، آهسته با كف دست آنها را فشاربايد داد تا دانه خوب به خاك بچسبد و روي آنرا با قشري بضخامت ۱ تا ۱/۵ سانتيمتر شن پوشانده ، خزانه را آبياري مي كنند .تخمها بسته به اقسام مختلف آن از ۳۰ الي ۹۰ روز بعد از كاشتن سبز ميشوند . پس از سبز شدن بايد آب دادن را كمتر كنند تا ريشه بوته ها كه خيلي ظريف است نپوسد ، تا موقعي كه هوا سرد و يخبندان است ، اين بوته ها را بايد در گلخانه يا در زير شاسي نگهداري كرد . پس از مساعد شدن هوا آنها را بيرون آورده در خزانه ديگر با فواصل بيشتري نشاء كرده يا آنكه جداگانه ميكارند .

بوته هاي نو را بايد هر هفته يا ۱۵ روز يك مرتبه بازديد كرد تا اگر آثاري از " شته سبز " يا " پارازيت " هاي ديگر روي آنها مشاهده شود بوسيله محلول سولفات دو نيكوتين و يا سموم ديگر با آنها مبارزه كنند تا از ضعيف شدن بوته ها جلوگيري شده زودتر رشد نمايند .

پس از اينكه بوته ها قوي شدند سال دوم آنها را يا در كَرت مخصوصي با فاصله ۵۰ سانتيمتر كاشته يا در گلدانهاي بزرگتري ميگذارند تا شروع بگل دادن كند .

ب – كاشتن دانه هاي نسترن براي پايه :

از اواسط شهريورماه كه ميوه هاي نسترن قرمز ميشود بايد آنها را چيده بعد همه آنها را در لاوك چوبي ياتغاري ريخته آهسته با دسته هاون چوبي يا گوشت كوب له كنند تا دانه ها از گوشت ميوه جدا شود .

سپس آنها را چند دفعه با آب فراوان شسته دانه هاي ريز و پوك را كه روي آب ميايستد جدا كنند تا دانه سالم و درشت و پاك بدست آيد.

چون موقع كاشتن اين دانه ها ، بسته به وضعيت منطقه يكي از ماههاي مهر، آبان و آذر يا اواخر اسفند ميباشد ، براي آنكه قواي ناميه خود را از دست ندهند بايد فورا دانه ها را خوب خشك كرده لاي طبقات شن يا نرمه زغال چوب بچينند .

موقع مناسب دانه ها را در كرت هاي وسيعي كه خاك كرتها را بايد قبلا حاضر كرده و به اندازه كافي عميق باشد ، به رديف بفواصل ۲۰ سانتيمتر و عمق يك سانتيمتر ميكارند .

اگر دانه ها را پائيز كاشته اند براي جلوگيري از نفوذ سرما و يخ زدن ، بهتر است روي كرتها را با قشري از پهن اسب پوشاند .

دانه ها بهار سبز ميشوند و پائيز بعد آنها را بيرون آورده در كرتهاي ديگري بفواصل ۳۰ سانتيمتر ميكارند . تا قبل از رشد كامل بوته ها كه قابل پيوند كردن بشوند بايد مواظبت كرد امراضو آفاتي از قبيل " زنگ – آردك ( سفيدك) – شته سبزو قرمز " و غيره به آنها سرايت نكند.

براي پيشگيري بهتراست چندمرتبه بوته ها را با محلول "سولفورون" ( گوگرد محلول در آب ) يا محلول يك درهزار "پرمنگنات دو پطاس " يا محلول " بوردله "( كات كبود و آب صابون ) سمپاشي كنند . اين بوته ها را سال دوم يا سوم باشكالي كه ميل دارند ميتوان پيوند كرد .

۲ – قلمه زدن :

براي آنكه بتوان در مدت كوتاهتري بوته هاي سالم و قوي براي پايه بدست آوزد يا در نبودن پايه براي پيوند يكي از اقسام گل سرخ را زياد كرد ، قلمه زدن را انتخاب كرده اند .

قلمه بعضي از نژادها و اقسام گل سرخ با كمال سهولت نتيجه مي دهد و در مدت كوتاهي ريشه ميدهد و با اين وسيله ميتوان تعدادي از يك قسم يا جور بدست آورد .

بين جنسها و اقسام مختلف گل سرخ آنها كه براي قلمه زدن مناسبند بشرح زيرمي باشند:

۱ – گل سرخ هاي بنگال ( Rosier du Bengale ).

۲ – گل سرخ هاي جزيره بوربون(Rosier de lile Boorbon ).

۳ – گل سرخ هاي منگوله و دو رگه هاي آن

۴ – گل سرخ هاي چاي( Rosier adeur de the ) و چند جور از دو رگه هاي آن.

۵–انواع گل سرخهاي پوليانتا(RosierPolyantha Moltiflore).

۶ – گل سرخ هاي پُر گل ويشور(Wichuriana Multiflore ) .

بوته اي كه از قلمه گل سرخ حاصل ميشود چون همه قسمتهايش از يك قسم يا جور است يك خاصيت دارد و آن اينست كه مانند پيوندهاي روي نسترن باغبان مجبورنيست دائمآ مواظب گرفتن و حذف پاجوشهائي كه از ريشه ميرويد باشد تا بوته ها راضعيف و خراب نسازد.

ولي از طرفي تعداد بوته اي را كه بوسيله قلمه مي توان از يك بوته بدست آورد چند برابر كمتر از آنست كه بوسيله پيوند ممكن است حاصل نمود . زيرا از هر چشمه ساقه يك پيوند ميتوان گرفت ، در صورتيكه ساقه اي را كه براي قلمه انتخاب ميكنند بايد دست كم چند چشمه داشته باشد ، باضافه غالبآ ريشه اقسامي كه آنرا بوسيله قلمه زياد كرده اند دوام زيادي نداشته و بالاخره بيشتر از جورهاي گل سرخ را بوسيله قلمه نمي توان زياد كرد. بهترين زمان براي قلمه زدن گل سرخ اواخرتابستان (شهريورماه) است . در اين ماه شاخه هائيرا كه مغزش چوبي شده با قيچي باغباني چيده بقطعات ۱۰ تا ۱۵ سانتيمتري تقسيم ميكنند، بطوريكه ابتداء و انتهاي هر شاخه يك چشمه داشته باشد .

بعد برگهاي شاخه را بقسمي با قيچي مي چينند كه يك تا دو سانتيمتر از دم برگها بساقه بماند ، قلمه ها را در گلدان يا تغار و يا جعبه مخصوص قلمه كه از چهارپنجم شن نرم شسته و يك پنجم خاك تازه باغچه و خاك برگ پُر شده بفواصل ۲ تا ۳ سانتيمتر پهلوي هم فرو كرده و اگر هوا متغير و نامساعد باشد روي آنها را حباب شيشه اي مي گذارند و يا نايلون مي كشند .

مدتهاست كه هورمونهائي براي تسريع در ريشه كردن قلمه ها ساخته شده كه ممكن است قبل از آنكه قلمه ها را در خاك فرو كنند ، باندازه دو سانتيمتر از ساقه ها را يكي دو روز در محلولي از آن هورمون گذارده بعد در خاك فرو كنند تا زودتر ريشه كرده به نتيجع برسد . زمستان بايد قلمه ها را زير شاسي يا نقاط كم آفتاب گلخانه گذاشت. بهار سال بعد كه قلمه ها ريشه كرده و از هركدام شاخه هاي تازه بيرون آمد ، آنها را به آهستگي بطوري كه نرمه ريشه ها صدمه نبيند از خاك بيرون آورده در محل مخصوص بآن ميكارند .

گل رُز دو رگه ويرژو(virgo )

۳ – خواباندن شاخه :

زمانيكه فصل قلمه زدن نباشد براي زياد كردن بوته هاي قسم خاصي از گل سرخ به طريق خواباندن شاخه متوسل ميشوند .

خواباندن شاخه در اقسام و جورهاي پا بلند كه براي قلمه زدن هم مناسب است و بيشتر در اقسام رونده عملي مي باشد .

اوائل بهار شاخه هايي را كه به اندازه كافي بلند و قابل خم شدنست قسمتي از آنرا از نزديك زمين خم كرده در گلدان يا زمين پاي بوته زير خاك مي كنند . پائيز يا بهار سال بعد كه شاخه هاي خوابانده شده ريشه كرده است آنها را از بوته اصلي جدا كرده و موقع مقتضي با كمال احتياط بيرون آورده در نقطه ديگر ميكارند .

۴ – پيوند : براي ازدياد اقسام گل سرخ ، دو نوع پيوند معمول و مورد عمل است .

۱ – پيوند شكمي : كه در بهار تا اوائل تابستان و ماه اول پائيز كه شيره نباتي در جريان بوده و شاخه ها خوب پوست ميدهند ميزنند .

۲ – پيوند روي ريشه كه زمستان در گلخانه مي زنند : قبل از توضيح هريك از اقسام پيوند بايد پايه هاي مناسب براي پيوند را شناخت تا زحمتي كه ميكشند بي نتيجه نماند . مناسب ترين اقسام را براي پايه بايد انتخاب كرد كه در زير شرح داده ميشود .

پايه براي گل سرخ هاي پا كوتاه :

از معمول ترين و بهترين اقسام گل سرخ براي پايه بايد نسترن معمولي كوهي ( رُزا كانينا Rosa Canina ) را نام برد كه بواسطه دوام زياد در مقابل آفات و امراض و سختي شاخه هايش با آنكه تيغهايش موقع پيوند خيلي بدست آسيب مي رساند بهترين قسم براي پايه تشخيص داده شده و امروزه بين همه پرورش دهندگان و باغبانان معمول است .

اقسام ديگري از گلهاي وحشي مانند ( رُزا لاگسا Rosa Laxa) كه اصل آن از سيبري است و گل سرخ ( پوليانتاRosa Polyantha) در موارديكه نسترن كوهي نباشد قابل استفاده است .

پايه براي گل سرخ هاي پا بلند و مجنون ( گريان ):

چون شاخه هاي نسترن وحشي خيلي بلند و قوي است براي اينكار هم خوب ميتوان از آن استفاده كرد .

يكي از شاخه هاي قوي بوته را ميگذارند باندازه اي كه ميل دارند بلند شود و بقيه را حذف ميكنند ، آنوقت نوك آنرا پيوند مي كنند .

بنابراآنچه گفته شد بهتر و مناسب تر از همه اقسام گل سرخ براي پايه همان نسترن كوهي است كه به آساني ميتوان از ييلاقات بدست آورده يا بذر آنرا چنانچه شرح داده شد بكارند .

پيوند شكافي يا شكمي : پيوند شكافي يا شكمي را دو موقع و بدو شكل مي زنند .

الف - پيوند شكافي با جوانه بيدار .

ب – پيوند شكمي با جوانه خواب .

فصل پيوند با جوانه بيدار از اول خرداد تا اواخر تيرماه است كه جريان شيره نباتي باز كردن پوست را از روي چوب آسان ساخته و پس ازگرفتن پيوند وقت كافي براي نمو شاخه و رسيدن مغز چوبي آن هست.

موقع پيوند شكمي با جوانه خواب از اوائل شهريور تا اواخر مهرماه است كه ديگر فصل براي بيدار شدن جوانه و نمو آن مقتضي نمي باشد . پيوند پس از گرفتن تا بهار بحالت خواب باقي مانده ، اوائل فروردين ماه شروع به سبز شدن و نمو مي كند .

پيوند پائيزه اگر در زمستان از يخ زدن حفظ شود ( براي اينكه پيوندك در زمستان يخ نزند با شروع سرما روي آنرا با قشري از پارافين منجمد مي پوشانند ) چون در آغاز بهار شروع به نمو ميكند شاخه هاي آن قوي تر بوده و زمان كافي براي رسيدن مغز شاخه ها دارد .

طريقه عمل براي پيوند شكمي خيلي آسان و عبارت از برداشتن پيوندك بوسيله چاقوي پيوند زني از روي شاخه مورد نظر و جا دادن آن در شكافي كه بشكل ( T ) روي پايه ، داده شده و بستن روي شكاف با پوست برآمده از پايه و بسيتن آن با ريسمان نرم ميباشد .

پيوندك را بهتر است از شاخه اي كه گل يا غنچه دارد بگيرند .

براي اينكار بايد چنين شاخه اي را كه شاداب و صاف است از بوته مورد نظر قطع كرده ، قسمت سرشاخه كه مغزش نرم است و انتهايش را كه جوانه هاي آن بد و نا مناسب ميباشد بريده از قسمت ميانه كه داراي جوانه هاي برجسته و قوي است براي گرفتن پيوندك استفاده كنند .

بوسيله چاقوي پيوند زني از ۱۵ ميليمتر زير جوانه پوست را بسمت بالا بطوري ميبرند كه كمي از قشر چوبي مغز ساقه زير جوانه باقي بماند ، بُرِش را تا ۱۵ ميليمتري بالاي جوانه برده ، آنجا پوست را از روي ساقه برميدارند ، پيوندك بشكل بيضي نوك تيزي در مي آيد .

برگ پيوندك را بايد بطوري قبلا چيده باشند كه يك تا دو سانتيمتر از دُم برگ به پيوندك باقي بماند . حالا اين پيوندك را كه عبارت از پوست شاخه جوانه دار و نيمي از دمبرگ است از سر شكافي كه روي شاخه پايه داده اند آهسته زير پوست داخل كرده بسمت پائين ميلغزانند تا تمام پيوندك زير شكاف جا گرفته فقط از بين دولبه شكاف عمودي جوانه و دمبرگ بيرون بماند .

بلافاصله دور شاخه پايه را از بالاي شكاف با نخهاي پشمي يا نوار لاستيكي يا نوار چسب رو به پائين بطوري مي بندند كه تمام شكاف پوشيده شده و هوا زير پوست داخل نشود و فقط همان جوانه و دمبرگ از بين نخها بيرون بماند . براي اينكه شكاف بهتر مسدود شود ميتوان روي آنرا با چسب مخصوص پيوند پوشاند . پانزده روز بعد اگر دمبرگ سياه شده و به پيوندك چسبيده رنگ پيوندك هم تغيير كرده رو به سياهي ميرود معلوم ميشود پيوند نگرفته و خراب شده ، ولي اگر با كمترين تماس انگشت دمبرگ به آساني از پيوندك جدا شده بزمين افتد و پيوندك هم سبز و شاداب است نشانه گرفتن پيوند ميباشد .سه تا چهار هفته پس از پيوند زدن كه جوانه شروع بنمو مي كند بايد نخ را باز كرد تا نمو شاخه سبب فرورفتن نخها به پوست پايه نگردد.

پيوندي كه مي زنند اگر با جوانه بيدار است پس از پيوند شاخه را از يك سانتيمتر بالاي شكاف قطع كرده جاي بُرش را با چسب پيوند ميپوشانند . ولي اگر پيوند پائيزه و با جوانه خوابست فقط كمي از انتهاي شاخه را بريده بقيه آنرا ميگذارند بهار كه پيوند بيدار شده و ميخواهد سبز شود ميبرند .

پيوند روي ريشه :

عمل پيوند روي ريشه بيشتر براي ايجاد و ازدياد اقسام گل سرخ هاي پاكوتاه بكار مي رود . موقع و فصل مناسب اين پيوند پائيز يا اواخر زمستان است كه بايد در گلخانه انجام شود .

بهترين پايه براي اينكار ريشه هاي جوان نسترن هاي كوهي است كه يا بوسيله كاشتن بذر ، يا جمع آوري از كوهستانها تهيه شده و قبلا آنها را در گلدان يا خزانه كاشته باشند .

پيوندك را از شاخه هائي مي گيرند كه اواخر شهريور تا اواسط مهرماه آنها را از بوته بريده دو سر شاخه را با قيچي زده برگهايش را مطابق دستوري كه براي پيوندك شكمي داده شده چيده و بعد آنها را در جعبه هائي مملو از شن پهلوي هم چيده روي آنها را نيز با قشر نازكي از شن پوشانده و كمي پهن هم روي آن ريخته باشند .

ماه آبان يا اسفند ساقه هاي نسترن وحشي را كه براي پايه حاضر كرده اند ، باندازه ۱۰ سانتيمتر از روي ريشه بطور مورب با چاقوي تيز مي برند ، سپس از شاخه هائي كه لاي شن گذاشته اند هريك را كه با قطر پايه مطابق باشد بيرون آورده قطعه اي از آنرا كه داراي چهار چشمه باشد نيز بطور مورب مي برند ، بطوري كه دو برش را وقتي روي هم قرار دادند كاملا با يكديگر مطابق باشد و بين آنها درز و شكافي نماند ، پس ازآنكه پيوندك را روي پايه قرار دادند با چهار لا نخ پشمي اين دو را بهم بسته اطراف آنرا با چسب پيوند خوب مي پوشانند .

ريشه هايي كه باين ترتيب پيوند شده اگر در گلدان است گلدانها را مرتب روي سطح گلخانه مي چينند ، جاي گلدانها بايد ۱۰ درجه سانتيگراد حرارت داشته باشد .از اوائل سال پيوندها شروع بنمو كرده جوانه ها رشد مينمايند ولي تا مدتي كه محل پيوند خوب بهم جوش بخورد نبايد آنها را درمعرض تابش مستقيم آفتاب قرار داد ، تا كم كم به هواي خارج عادت كرده و پائيز بعد كه از خطر جست آنها را در هر جا كايل باشند بكارند .سال بعد بايد بوته هاي پيوند شده را كاملا مراقبت كرده آنها را مرتبآ آب داده ضمنآ از ابتلاء بوته ها به آفات و امراض نباتي پيش گيري و كرد .

معمولا اوائل آذرماه ميتوان اين دانه ها را بيرون كاشت ، موقع كاشتن ميوه ها را با چاقوي پيوند زني چهار قسمت كرده دانه ها را خارج ميسازند و براي آنكه بدانند دانه هائي كه ميكارند از چه قسمي است تا پس از سبز شدن و گل كردن معلوم شود بين آنها جورهاي جديدي بوجود آمده ، بايد دانه هاي هر قسم را در خزانه مخصوصي جداگانه كاشته و بوسيله برچسبي جور يا قسم آنرا مشخص كنند .

گلكاري، آشنايي با مفاهيم

مقدمه

در اين جلسات با كاشت، نگهداري و ازدياد گياهان زينتي آشنا مي‌شويم. گلکاري يا Flowery cultureدر برگيرنده‌ي عمليات و فرايندهايي است تا مجموعه‌‌اي از گياهان زينتي جوان و با طراوت قابل عرضه به بازار رقابت و عرصه اقتصاد جهاني شود.

”لارسن“ يكي از محققين گلکاري را به اين صورت تعريف مي‌كند : گلکاري حالتي پر زحمت از کشاورزي است که در طي عمل‌آوري و فرايند اين رشته همه عوامل مربوط به اطلاعات تکنولوژيكي، اطلاعات فن‌آوري و دانش‌هاي به روز، اطلاعات مربوط به وضعيت بازار از نظر بازاريابي و نحوه سليقه و خواست بازار، اطلاعات مربوطه به بحران‌هاي سوخت و انرژي و اطلاعات مربوط به تازه‌هاي ارقام معرفي شده به دنيا از نظر نوع محصولات زينتي مورد نياز است.

گلکاري يا Flowery cultureيک مجموعه تشکيلاتي است که نياز به يک گروه کار قوي با تخصص‌هاي مختلف و به روز دارد.

جايگاه گلکاري در ايران

اهميت تاريخي: قدمت کشت و كار و نگهداري گل‌ها در ايران شايد همزمان با شروع کشاورزي بوده است. با نگاهي به تاريخ و فرهنگ ايران بنظر مي‌آيد که همواره ايرانيان در زمينه موضوعات مرتبط با گل‌ها جايگاه خوب و ارزنده‌اي داشته‌اند.

اهميت اقتصادي: شايد قديمي‌ترين گلخانه‌هاي موجود در ايران كه در حال حاضر هم فعال هستند قدمتي در حدود 75 – 70 سال دارند. در حقيقت اهميت اقتصادي اين رشته، سابقه طولاني در ايران دارد. زماني كه بسياري از کشورها نامي در زمينه پرورش گل و گياه نداشته اند کشور ما با داشتن گلخانه‌هاي خوب و قابل قبول در زمان خود وضعيتي مناسب داشته است. کشت و كار پرورش گل‌هاي زينتي در ايران بعنوان يک رشته اقتصادي سابقه‌اي به قدمت احداث گلخانه‌ها ندارد اما از زمان‌هاي گذشته، گلخانه‌دارها کار تکثير و پرورش گياهان را براي سرگرمي، و گذران اوقات فراغت انجام مي‌دادند.

در سال‌هاي اخير بدليل نياز روز افزون بازار و خواست افراد جامعه و بدليل محدود شدن فضاي زندگي مردم اين وضعيت کاملاً تغيير كرده است. بطوري که در سال‌هاي اخير احداث گلخانه‌هاي نسبتاً مجهز و كارآمد بمنظور کشت و پرورش و تكثير گياهان زينتي و نيز توسعه اقتصادي پيشرفت زيادي داشته است.

ايران يکي از خواستگاه‌ها و زادگاه‌هاي طبيعي گياهان زينتي از جمله لاله، سنبل، زنبق، سيکلمه و برخي از درختچه‌ها و تعداد زيادي از درختان ميوه بشمار مي‌آيد، و در منابع علمي دنيا اسناد و مدارک مربوط به اين موضوع موجود است. ولي از نظر اقتصادي و صادرات گل و گياه هنوز موقعيت مناسبي در سطح دنيا ندارد.

جايگاه ايران از نظر جغرافيايي

موقعيت جغرافيايي ايران از دو نظر قابل ارزش است :

- از نظر آب و هوايي  

- موقعيت نسبت به كشورهاي همسايه.

1- ايران در يک منطقه پر رود با طول روز بلند و روشنايي کامل آفتاب قراردارد و از اين نظر مي‌تواند در بسياري از هزينه‌هاي مربوط به گرم كردن و روشن نگه داشتن گلخانه‌ها كه براي کاشت و تکثير گياهان زينتي اهميت زيادي دارد، صرفه جويي كند.

2- موقعيت ايران بدليل قرار داشتن در کنار کشورهاي پر مصرف گل و گياه از نظر اقتصادي حائز اهميت است. همسايه‌هاي شمالي و جنوبي ايران از خريداران بسيار خوب گياهان زينتي هستند. ايران با داشتن يک بازار متعادل و نسبتاً ثابت و دائمي قادر است جايگاه واقعي خود را در  اين عرصه پيدا کند.

كشورهاي مهم توليد كننده و مصرف كننده گل و گياه

همانطور كه در جدول بالا مشاهده مي‌كنيد هلند مقام اول در بين همه كشورها را دارد و بقيه كشورها در رتبه بعدي قرار گرفته‌اند.

از لحاظ موقعيت جغرافيايي و آب و هوايي و هم‌چنين وضعيت نيروي کار، ايران در مقايسه با هلند از موقعيت مناسب‌تر و ارزان‌تري برخوردار است.

ارز آوري گل و گياه براي ايران يک موقعيت انحصاري است. در کشور ما گاهي ارز آوري گل‌هاي شاخه بريده با ارز آوري نفت مقايسه مي‌شود. بطوري كه فروش 2 تا 3 شاخه گل (از بعضي انواع گل‌ها) مي‌تواند ارز‌آوري معادل يك بشكه نفت را داشته باشد و صادرات گل‌ها و گياهان زينتي مي‌تواند جانشين صادرات نفت شود. اما پارامترهاي لازم و شاخص‌هاي قابل قبول بازار جهاني براي پرورش گل و گياه را بايد مهيا کرد.

رشته‌ها و زير شاخه‌هاي متعددي در رابطه با گلكاري يا Flowery culture وجود دارد. يكي از اين موارد استفاده از اندام‌هاي گياهان زينتي مي‌باشد. از لحاظ موقعيت مصرفي گياهان زينتي را به سه دسته تقسيم مي‌کنند :

گياهان يك ساله ياAnnual Plants ؛ گياهان زينتي که بعنوان گل‌هاي فضاي سبز استفاده مي‌شوند. اين گياهان معمولاً مقاوم به سرما نيستند و دوره زندگي نسبتاً کوتاهي دارند. مانند گل اطلسي و آحار.

گل‌هاي دائمي يا Perennial Plants؛ گياهاني که بيش از يک سال در فضاي آزاد قابليت رشد و نمو دارند. مانند گل تاج‌الملوك، داودي و زنبق‌هاي دائمي.

 گياهان آپارتماني يا Indoor Plants؛ گياهاني که فقط در فضاي محدود آپارتمان‌ها و گلخانه‌ها قابل نگهداري هستند. مانند برگ انجيلي و فوتوس.

انجام تحقيقات براي صادرات گل‌ها و گياهان زينتي يك امر مسلم و ضروري است. هم‌چنين مجموعه عواملي که در اين راستا بايد مد نظر قرار گيرند عبارتند از :

نوع خاک و بستر مورد پرورش گياهان؛

نوع محصول ارائه شده؛

تداوم توليد در طي يک زمان معين.

انواع گلكاري يا Flowery culture

گياهان گلدار گلداني يا  Pot Plant؛ گياهاني که در فضاي مستور آپارتمان رشد و نمو مي‌کنند و بخش زينتي آن‌ها همان گل است. مانند گل حنا، سيکلامن ايراني، آزاليا و ...

گل‌هاي شاخه بريده يا Cut Flowers؛  گروه بسيار بزرگي از گياهان زينتي در اين رده هستند. تعداد زيادي از گياهان زينتي بعنوان بخش‌هاي بريده شده و جدا از پايه مادري قابل عرضه به بازار هستند. نظير انواع ميخک، ژربرا، رز و ارکيده.

بسته به نوع بازار و سليقه خريداران تقريباً همه گياهان Cut Flowers شبيه بهم عرضه مي‌شوند. اينطور که برآورد نشان مي‌دهد معمولاً ميخک، رز و ژربرا سه محصول رده اول تا سوم گل‌ها شناخته شده‌اند.

3) درختان، درختچه‌ها و پيچ‌هاي زينتي يا Trees, Shrubs and Climbers؛ اين مجموعه در کشت و کار گياهان زينتي جايگاه ارزنده‌اي دارد و ايران مي‌تواند در اين قسمت موقعيت خوبي کسب کند.

خاک گلدان اگر به موقع تعویض نگردد به تدریج موجب زرد شدن و ضعیف شدن گیاه میشود.علت ان یکی تغییر فیزیکی خاک و کم شدن قابلیت نفوذپذیری ان و دیگری کم شدن تهویه است.از طرف دیگر کیفیت شیمیایی خاک نیز تغییر می کند و مواد غذایی خاک نقصان می یابند.بنابراین لازم است هرساله خاک گلدان را عوض کرد.گلدان نخلها سیکاسها و مرکبات که رشد بطی دارند هر دو سه سال یکبار عوض میشود ولی میتوان هر سال مقداری خاک گلدان را برداشت و به جای ان خاک قوی مخلوط کرد.کاکتوس ها را می توان چندین سال در یک گلدان نگهداری کزد.

به اسانی می توان موقع تعویض گلدان را تشخیص داد.با کم شدن مواد غذایی برگها کوچک و زرد می شوند و ریشه به سرعت به جدار گلدان حرکت می کند و توده متراکمی بوجود می اورد.بنابراین با انگشتان یکدست خاک گلدان را نگه می داریم و ان را وارونه می کنیم و لبه گلدان را به لبه میز یا پله میزنیم تا ریشه گیاه با توده خاک از گلدان خارج شود.

بهترین هنگام تعویض گلدان اواخر استراحت گیاه بعنی اول بهار است ولی به هنگام ظهور غنچه از تعویض گلدان خودداری کنید.برای تعویض باید گلدان جدید ۳-۵/۲ سانتیمتر بیش از گلدان قبلی قطر داشته باشد و مثل کاشت گیاه گلدان را بهتر است چنر روز در جای گرم سایه مرطوب نگه داریم.

یاسمن گیاهی بالارونده  است با برگهای ریز و گلهای لوله ای معطر که در هوای ازاد پرورش می یابد ولی بعضی از انواع حساس ان در گلدان یا حاشیه گلدان می کارند.شاخه گیاه نرم و نیاز به تکیه گاه دارد.

این گل به محل افتابرو و خاک سبک و دارای مواد الی فراوان نیاز دارد

از طریق قلمه یا خوابانیدن یا جدا کردن پاجوش تکثیر می شود.

این گیاه نخل مانند از خانواده لیلیاسه به صورت درختچه و درخت با برگهای بسیار زیبا می باشد ارتفاع ان به ۱۰۰-۵۰ سانتیمتر میرسد و معمولا انرا به غلط دراسنا می خوانند.برگها نیزه ای به رنگ سبز تیره با حاشیه قرمز متمایل به ارغوانی است.

نگه داری ان در اپارتمان به دلیل کمبود رطوبت اتمسفر مشکل است.اسپری در دفعات زیاد می توان استفاده نمود و برای حفظ برگها کمک می کند.

مراقبت:خاک قلیایی رطوبت۹۰-۷۰درجه نیاز متوسط به اب حرارت زیاد یا متوسط و نور متوسط

ازدیاد:به وسیله خوابانیدن شاخه هوایی جداشدن پاجوش در بهار و قلمه ساقه به طول۸سانتیمتر در اواخر بهار در درجه حرارت۱۸-۱۶

کود:۲گرم در لیتر هردوهفته یکبار از اردیبهشت تا ابان

نوع خاک: مخلوطی از خاک جنگلی و کود حیوانی کاملا پوسیده

این گیاه بومی امریکای جنوبی و غرب هندوستان است و گل گلخانه بحساب می اید.گلهای ان شیپوری شکل و به رنگهای سفید صورتی قرمز و ابلق دیده میشود.روی هر شاخه که بلندی ان ۷۵ سانتی متر ممکن است برسد بین ۲ تا ۱۲ گل ظاهر میشود.اما معمولا پیازهای متوسط بیش از یکی دو شاخه را بوجود نمی اورند و روی هر شاخه ۳تا۶گل بوجود خواهد امد.

پیازهای گل را در گلدانی نسبتا بزرگ که فاصله پاز تا لبه ۳سانتیمتر باد قرار میدهیم پیازهای امارلیس را در خاک خوب حاوی مقدار زیادی خاک یا کمپوست کشت مینمایم ولی اگر پیاز درشت باشد می توان از پیت خالص استفاده کرد.

زه کشی گلدان باید خیلی اصولی باشد والا پیاز دچار گندیدگی میشود وباید دقت شود نصف تا ثلث پیاز از خاک بیرون باشد والا ممکن است به گل ننشیند.چون گلها درشت و سنگین میشوند باید ان را با پایه ای مهار کرد. در غیر این صورت باعث شکستن ساقه خواهد شد.پس از پیدایش ساقه ابتدا غنچه گل ظاهر میشود و سپس برگها شروع به رشد میکند در هنگام رسد باید هفته ای یکبار با کود مایع پیاز را تقویت کرد.درجه حرارت معمولی اطاق ۲۰تا ۲۳ مناسب است اما پس از انکه غنچه ها ظاهر شدند حرارت اندکی کمتر باشد گلها دیرتر پژمرده میشود.پس از انکه گلها پژمرده شدند ابیاری را تا اواخر تابستان که برگها کاملا پژمرده شوندابیاری نمی کنند و در اوایل زمستان می توانید ان را دوباره در گلدان بکارید.

اگر در نقاطی که دارای زمستان ملایم باشد پیازها را در اوایل بهار در باغچه در خاک قوی که خوب زه کشی شده باشد بکاریم همان سال یا سالهای بعد گل خواهد داد.این پیازهای قوی شده را ممکن است دوباره در گلدان کشت نمود.

تکثیر گا امارلیس از طریق کشت بچه پیازهایی که در اطراف پیاز به وحود می اید صورت می گیرد.اگر پیاز را عمیق بکارید ممکن است به گل ننشیند.محل نگه داری گل گلخانه در کنار پنجره با نور کم است و اگر بخواهند در باغچه بکارند باید محلی سایه افتاب باشد.

تمام گونه های امارلیس دارای پیازهای نسبتا درشت و برگهای ان خطی نور مانند به رنگ سبز تیره دارند.این گل را میتوان ۲سال متوالی در گلدان نگه داری کرد.

برای استراحت پیاز پس از خشک شدن برگها پیاز را در ۵ تا ۱۰ درجه سانتی گراد در محلی تاریک و خشک و به مدت ۲تا۳ماه(اوایل ابان تا اخر دیماه) می توان نگه داری کرد.در دوره استراحت برگها از بین میروند و ریشه های قدیمی خشک میشوند.برای گلدهب باید خاک روی گلدان را عوض کرد و گلدان را به محل گرمی (۱۸-۱۶درجه)انتقال داد و به تدریج فواصل ابیاری را تا هنگام گل دادن زیاد کرد به طوری که خاک گلدان هنگام گل داشتن مرطوب باشد.

مراقبت:خاک نسبتا اسیدی رطوبت متوسط ابیاری متوسط حرارت زیاد و نور متوسط

کود:۵گرم در لیتر هردوهفته یکبار پس از گلدهی تا شروع استراحت زمستانی.باید توجه داشت زمانی که گل داد از دادن کود خودداری کرد.

گیاه گوشتی دائمی است از خانواده لیلیاسه و مورد استفاده طبی دارد.برگهای ان غالبا بزرگند و پشت سرهم قرار میگیرند.گلهایش به رنگ قرمز و زرد لوله ای شکلند که در اکثر گونه ها سرازیر یا واژگون میباشند.در ایران ده ها گونه ان کشت و کار میشود.گونه الوئه ساپوناریا اندازه متوسطی دارد و برگهای سبز رنگ پریده ان دارای رگه هایی به رنگ روشن یا کرم هستند که به شکل خطوط باریک یا نقطه چین روشن در متن سبز برگ نمودارند.نوعی دیگر دارای برگهای خشن و ضخیم تر است.نوع درختی ان بلند و برگهای ظریف تر و کشیده تر دارد.الوئه میتری فرمیس کوتاه است و برگهای ان در وسط شیار دارد.

ازدیاد این نباتات از طریق کاشت بذر و جدا کردن پاجوش امکانپذیر است.پایه ها میتوانند ۷ تا۸ سال در یک گلدان باقی بمانند و همه ساله گل بدهند بدون انکه خاک گلدان تعویض شود.بهترین خاک برای الوئه از ۳قسمت خاک لومی یک قسمت کود دامی کاملا پوسیده و یک قسمت شن ریز تشکیل میشود.این خاک به تدریج سفت میشود خاک الوئه باید کاملا زه کش داشته باشد تا اب اضافی گلدان از ان خارج شود در زمان فعالیت ریشه ها و رشدونمو و گلدهی این گیاهان نیاز به ابیاری مرتب دارند و در حالت رکود نیاز به ابیاری ندارد.در منازل موضوع تهویه هوا برای انها مهم است.الوئه را نظیر کاکتوس باید همیشه در افتاب نگه داری کرد.نوع درختی الوئه از طریق قلمه تکثیر میشود و در طی زمان ریشه زایی قلمه ها نیاز به ابیاری ندارند.

مراقبت:خاک کمی اسیدی رطوبت کم ابیاری کم حرارت متوسط و نور متوسط

کود:هردوهفته یکبار ۳گرم در لیتر از اسفند تا ابان

گیاهی است از خانواده اپوسیناسه با شاخ . برگهایی که روی زمین گسترده شده است و به عنوان پوشش سبز استفاده میشود.گلهای ابی ان در فصل بهار زیباست.این گیاه در سایه بسیار مقاوم است و در زیر درختان کشت میشود.در تهران اخیرا نوع برگ درشت و ابلق ان در گلدان کاشته اند و از ان هم به صورت یک گیاه گلدانی و هم برای پوشش خاک در باغها و منازل استفاده میشود.

تکثیر این گیاه بسیار اسان و در تمامی فصول از طریق قلمه که حامل چند برگ است ازدیاد میشود.

از خانواده اپوسیناسه می باشد.در نقاط گرمسیری در باغ کشت میشود و به صورت درخت یا بوته ای رشدونمو میکند.در نقاط سردسیری به صورت گیاه گلدانی زمستانها در گلخانه نگه داری میشود و در فصل بهار و پاییز به خارج گلخانه انتقال می یابد.

تکثیر ان از طریق قلمه گیری بسیار اسان و تقریبا شبیه شمعدانی قلمه ها ریشه می کنند.بهترین فصل گرفتن قلمه در بهار بعد از فصل گل است.قلمه ها را در گلخانه در بستری مرطوب و گرم کاشت تا ریشه دار شود سپس قلمه ها را به گلدان انتقال یافته در خاکی قوی از نظر مواد الی کشت و کار میشوند.بعد از ۲سال به گل می نشیند.این گیاه دائم سبز است و در فصل پاییز خزان نمیکند.گلهای خرزهره در واریته های مختلف به رنگ های بسیار متنوع یافت شده اند.

گیاه دائمی گلخانه ای است با ریشه های ضخیم و گوشتی و برگهایی که در انواع اشکال مختلف و بسیار متنوع دیده میشود.گلهای ان خوشه ای و پیچیده شده در یک براکته بزرگ قلبی شکل رنگین میباشد.دو رقم از این گل شناخته شده:۱/شزریانوم   ۲/اندرنوم.این گیاه به خاطر گلهای بادوام و زیبایش که غالبا دارای دمگل بسیار بلند است در گلخانه کشت و کار میشود.بسیاری از گونه ها در فصل پاییز و زمستان گل میدهد و در بازار گا بهای ان زیاد استوبراکته ها به رنگهای صورتی قرمز و زرد دیده میشود.

تکثیر انتوریوم از طریق کاشت بذر امکانپذیر است.بذر ان در محیطی با حرارت ۲۲ درجه سانتی گراد و در مدتی بین ۵ تا ۷ هفته سبز میکند.کاشت بذر در تورب نتیجه خوبی داده است.طرز تکثیر معمولی ان از طریق تقسیم بوته است.در اطراف یک بوته انتوریوم ده ها پاجوش رشد میکند که با بیرون اوردن بوته از خاک به اسانی پاجوش ها جدا میشوند.این گیاه در تورب بسیار خوب رشد ونمو میکند.همچنین در مخاوطی از ۵۰٪تورب ۵۰٪ماسه و یا ۵۰٪ خاک برگ پوسیده و ۵۰ ٪ ماسه میتوانیم انتوریوم بکاریم.به نور ملایم محیط گرم خاک مرطوب احتیاج دارد.در ماه های بهار و تابستان باید شیشه های گلخانه را پوشاند زیرا گیاه به نور مستقیم افتاب نیازی ندارد.همواره باید انها را در گلخانه گرم و مرطوب کشت و کار کرد.به دلیل مقاومت این گیاه به سایه میتوان انرا در منازل پرورش داد.

به اب سنگین و سرما بسیار حساس است در زمستان۸-۶ هفته استراحت دارد بنابراین به ابیاری کمی نیاز دارد و درجه حرارت ۱۵

مراقبت:خاک کمی اسیدی رطوبت زیاد ابیاری زیاد حرارت زیاد نور متوسط.

نوع خاک:خاک گلدان تورب با کمی ماسه.کود دوگرم در لیتر هر ۳هفته یکبار از اسفند تا اذر ماه.

گیاهی یک ساله دوساله و دائمی است. در نواحی که دارای زمستانهای بسیار سرد است گل میمون به صورت یک ساله کشت و کار میشود ودر بهار بذر ان کاشته میشود در تابستان و پاییز گل میدهد و زمستان از بین میرود.برای این طرز کشت وکار بذر میمون بهتر است در اغاز بهار ابتدا در گلخانه و یا شاسی در ۱۵ درجه کشت شود تا در حقیقت گیاه زودرس شود و در همان سال گل دهد.

در نواحی که زمستان نه چندان سرد هستند گل میمون تا این درجه سرما(۱۰)را تحمل میکند و در سال دوم محصول خوبی میدهد.در این صورت دوساله محسوب میشود ودر سالهای بعد مرغوبیت خود را از دست میدهد.در شرایط مطلوب ارقامی نیز یافت میشود که چندین سال و به صورت گیاه دائمی کشت شوند.

در این گیاه خوشه های گیاه بلند است حتی در بعضی واریته ها خوشه های گل تا یک متر و بیشتر رشد میکند این ارقام پابلند می باشد.

گل میمون از طریق قلمه نیز تکثیر میشود.محل ان باید در افتاب باشد اما به محلی سایه افتاب هم مقاوم است.در خاکهای اهکی و سنگین رشدونمو میکند لیکن بهترین شرایط خاکی برای ان نسبتا سبک با زه کشی خوب است.بذرگیری ان اسان است بذر ان سیاه رنگ و ریز است.

این گیاه از خانواده لیلیاسه است.ریشه های دراسنا زرد و نارنجی و ریزوم ندارد شبیه کوردیلین است اما ریشه ها در تمام طول دارای قطر یکسان وبه رنگ زرد نارنجی است.برگها غالبا پهن و کشیده و یا باریک و نوک تیزند.در بسیاری از رقم ها برگها ابلق است و بیشتر دارای نواره های به رنگ سفید یا شیری و کرم در حاشیه برگهاست.مهمترین گونه ان دراسنافرانگس است که برگهای پهن و کشیده ان به صورت خمیده به طرف پایین بسیار جالب توجه است.نوع اخیر دراسنا به طور طبیعی در جنگلهای گرم ومرطوب افریقا رشد میکند و در ایران در گلخانه گرم و مرطوب تکثیر میشود تنها نوعی از دراسنا که دارای برگهای پهن . شبیه به کروتون است در گلخانه ها کشت میشود.

تکثیر دراسنا از طریق قلمه در فصل بهار به اسانی صورت میگیرد.قلمه ها در بستری از ماسه در گلخانه کشت میشود قلمه انتهایی انها به راحتی ریشه دار میشود.از ساقه دراسنا نیز میتوان استفاده کرد و تعداد بیشتری قلمه گرفت.خاک دراسنا مخلوطی از یک قسمت خاک سبک لومی و یک قسمت کود دامی پوسیده است.

مراقبت:خاک نرم قلیایی رطوبت کم ابیاری کم حرارت متوسط نور متوسط

کود:۳گرم در لیتر هردوهفته یکبار از فروردین تا شهریور

نوع خاک:خاک باغچه همراه با خاک برگ و ماسه

این گیاه از خانواده مارانتاسه و بومی مناطق گرم و مرطوب افریقاست.برگهای ان پهن گرد و با نوکی تقریبا نامشخص است.برگها دارای نقش و نگاری رنگین میباشد که در هرگونه به شکل خاص میباشد.غالبا رگبرگ اصلی به رنگ روشن در امده حاله ای رنگین بخش مرکزی برگ را از سایر قسمتهای ان متمایز میسازد.در اطراف رگبرگها نیز این بخش رنگین در ارقام مختلف به شکلهای گوناگون در می اید.مارانتا مخصوص گلخانه های گرم و مرطوب است.در ماه های پاییز  و زمستان رشدونمو کاهش یافته گیاه به حالت نیمه رکود در می اید.در این حالت مارانتا نیاز کمتری به ابیاری دارد و در اغاز فصل بهار ریشه ها تقریبا خشک میشود در این فصل بهترین زمتن تکثیر است.بوته ها را از خاک در اورده و با چاقویی ریشه های غده ای را قطع و انها را تقسیم میکنند.سس هریک را در گلدان و در یک خاک اماده کشت کرده مرتبا ابیاری میکنند.این عمل باید در گلخانه گرم و مرطوب صورت گیرد.خاک مناسب مارانتا باید محتوی مواد الی به مقدار زیاد باشد و ضمنا به خوبی زه کشی شود.

مراقبت: خاک اسیدی رطویت زیاد ابیاری زیاد حرارت زیاد نور کم یا متوسط

کود:یک گرم در لیتر هردوهفته یکبار از اردیبهشت تا شهریور

نوع خاک:مخلوطی از خاک جنگلی خاکبرگ و ماسه

مرغ بهشت یا استرلیتزیا از خانواده موز میباشد.اسم این گیاه از انجا ناشی میشود که در این گیاه شکل گل بسیار زیبای ان شبیه به سر یک مرغ و رنگین است.گونه ر‌‌ژینه از این جنس تنها گونه ای است که برای محصول زمستانه کشت وکار میشود.برگهای ان به رنگ سبز مایل به ابی است و دمبرگ ان دراز است و ساقه گلدهنده  بسیار بلند وبه ۵/۱متر میرسد.اسپاتهای سبز قایقی شکل هریک ۴تا۱۰ گل ابی و نارنجی را دربرمی گیرد و این گلها یکی پس از دیگری شکوفا میشود.درصورتی که تلقیح مصنوعی صورت پذیردهر گل حدود۵۰ دانه بذر میدهد.این گیاه در ۳درجه سانتی گراد به کلی خشک میشود و در نقاط سردسیر فقط در گلخانه گرم و مرطوب نگه داری میشود.حداقل درجه حرارت برای رشدونمو خوب ان حدود ۱۵ درجه می باشد.

تکثیر این گیاه از طریق کاشت بذر در بهار صورت میگیرد و جوانه زدن بذرها نامنظم است و ۳ تا۵ ماه طول میکشد.درسال اول پایه بذری ضعیف است و باید در گلدان نگه داری شود در سال دوم وسوم رشد خوبی میکند و در سال سوم در محل اصلی که عبارتست از بستری حاوی خاکی سبک و مملو از مواد الی در یک گلخانه گرم و مرطوب کشت و کار میشود.در سالهای ۶و۷گلدهی به خوبی انجام میشود.

طریقه دیگر تکثیر تقسیم بوته است که باید در تیر ومرداد صورت گیرد و هربوته قدیمی به ۱۰ تا۱۲ گیاه مستقل تبدیل شود.این پاجوش ها ظرف ۲تا۳سال به گل مینشینند.بعد از ۳سال از هریک پایه ۶تا۱۰ گل چیده میشود.درپایه های مسن و قدیمی تا ۵۰ ساقه گل از هر بوته برداشت میشود.

عمق خاک در گلخانه باید حدود ۵۰سانتیمتر باشد وخاک از مواد الی وکود پوسیده دامی غنی باشد.استفاده از تورب در مخلوط خاک نتایج بسیار خوبی دارد.در طول تابستان یک دوره رکود کوتاه دارد که در ان دوره محصول ابیاری نمیشود و بعد از ان ابیاری و کود پاشی شروع میشود تا محصول زمستانه حاصل اید

این گیاه از خانواده شیپوری(اراسه) میباشد.در گلخانه گرم نگه داری میشود.جنبه زینتی واریته ها و شکل های مختلف کالادیوم به خاطر برگهای انهاست و ترکیب رنگها در این برگها چنان است که هیچ گیاه دیگری در این مورد با کالادیوم برابری نمیکند.تمامی این گیاه از دو گونه قدیمی منشا یافته اند.کالادیوم دارای یک ساقه غده ای است که در فصل پاییز به حالت رکود میرود و در طی این دوره گیاه ابیاری نمیشود.اغاز بهار فصل تکثیر این گیاه است.

ساقه های غده ای کالادیوم در تورب مرطوب و در گرمای ۲۵درجه سانتی گراد رشدونمو میکند و از هر ساقه غده ای بیش از ۱۰ تا۱۲ ساقه نازک بوجود می اید.هریک از این انشعابات جدید را با قسمتی از شاخه جدا میکنند و در بستری از یک خاک سبک کشت میکارند.بعد از ۲سال این گیاه رشد کافی میکند.کالادیوم باید در محلی گرم نگه داری شود و درجه حرارت مناسب برای ان بالای ۱۸درجه سانتیگراد است.خاک ان باید غنی از مواد الی باشد و هرچند بار از طریق محلول پاشی مواد کودی موردنیاز را دریافت کند.همه ساله در اغاز فصل پاییز کالادیوم به خزان برده میشود در این حالت در گلخانه گرم به تدریج از ابیاری ان کاسته میشود وهنگامی فرامیرسد که گلدانها ابیاری نمیشوند.۶تا۸ هفته طول میکشد تا تمامی شاخه ها و برگهای کالادیوم خشک شوند.

از خانواده زنبق میباشد و تکثیر ان از طریق کاشت پیاز توپر انجام میشود.این پیاز ها گرچه شبیه پیاز معمولی اند لیکن فاقد برگهای گوشتی بوده در مجموع یک ساقه محکمی تشکیل میدهد که گره ها و میانگره ها در بردارند.کشت  پیاز در اردیبهشت ماه امکانپذیر است.از تاریخ کشت پیاز تا برداشت بسته به نوع واریته ۵۰ تا ۷۰ روز طول میکشد.مواد غذایی موجود در پیاز صرف رشدونمو ساقه گلدهنده میشود و در بخش فوقانی پیاز جدید نسبتا بزرگی تشکیل میشود. به علاوه در کنار پیازها پیازچه رشدونمو میکند که همه ساله جمع اوری و برای تولید پیاز درشت تر به مدت ۲ تا ۳ سال کشت و کار میشوند.

گلایل در نواحی سردسیر رشدونمو خوبی نشان میدهد

پپرومیای معمولی دارای برگهای قلبی شکل پر از فرورفتگی برجستگی به رنگ سبز تیره با رگه های روشن است.این گیاه همه ساله از طریق قلمه برگ تکثیر میشود.ساقه های ان نیز قابل قلمه شدن هستند.

کشت وکار ان در خاک سبک شنی با موفقیت انجام میشود و کمتر از سایر گیاهان به ابیاری و کودپاشی احتیاج دارد.در گلخانه گرم نگه داری میشود و محل سایه افتاب را میپذیرد.

دو گونه از این گیاه در ایران وجود دارد.این گیاه به سرما مقاوم نیستند. در اوایل تابستان گل زیبایی شبیه ساعت میدهد.بعضی گونه های خارجی ان میوه خوراکی میدهند.از طریق قلمه و بذر تکثیر میشود.

ریشه زایی قلمه سبز ان که که در بهار برداشت شده و در گلخانه در بستری از ماسه تکثیر میشود به اسانی صورت میگیرد.بذر ان را در بهار در مخلوطی از ماسه خاک برگ و خاک باغچه کشت میکنند.

یکی از گلهای یک ساله که بذر ان بسیار ریز است.بذر ناز را باید در خرداد در محلی افتابی در یک خاک خوب کشت شود.برای هر مترمربع از زمین حدود ۱ تا ۲ گرم بذر کافی است بذر ها در طی ۲ هفته سبز میشوند و بعد از یک ماه به گل مینشینند.بذر ان در کپسولهای کوچکی تشکیل میشود و بذر گیری در فصل پاییز به اسانی امکان پذیر است ناز دارای شاخه ها و برگهای گوشتی است و از طریق قلمه زدن هم میتوان به اسانی تکثیر کرد ضمنا گیاه ریشه دار را از محلی به محل دیگر منتقل کرد.

یکی از گلهای قدیمی است که از سالها پیش کاشت و پرورش ان در ایران معمول بوده است. امروزه ارقام جدید ان کشت و کار میشود.در ارقام جدید گلها بسیار درشتند.از خانواده کاسنی میباشد.

یکی از گلهای بهاره و تابستانه است.بذر ان به طور معمول در اردیبهشت ماه در خرانه ای اماده شده کشت می کنند.نشا ظرف دو ماه اماده برای کاشت در محل اصلی است.کاشت مستقیم بذر جعفری در محل اصلی یعنی بستر کاشت گلهای یکساله نیز امکانپذیر است.برای دستیابی به نتیجه خوب بذر ان را باید به موقع و در اوایل اردیبهشت کاشت.

پنجه کلاغی یا نخل مرداب از خانواده سیپراسه می باشد.یک گیاه باطلاقی است و در گلدان نیز نیار به اب زیاد دارد و باید همواره در ظروف زیر گلدانی مقداری اب باقی بماند تا این گیاه رشد ونمو خوبی کند.در ایران بیشتر در گلخانه نگه داری میشود.

دارای برگهای باریک و برگشته است مخصوص مناطق گرم و باطلاقی است.

اردیاد ان از طریق قلمه صورت میگیرد.قلمه در حقیقت چتری از برگها ست که پس از قطع وارونه در داخل اب قرار می گیرد.

مراقبت:خاک کمی اسیدی رطوبت متوسط نیاز به اب زیاد حرارت متوسط و نور متوسط

کود:۲گرم در لیتر هرهفته از اردیبهشت تا شهریور

برگهای این گیاه پهن و کشیده رگبرگها از دور نمایان گلها دارای براکته بزرگ و به شکل یک قاشق و سفیدرنگ است این گیاه از خانواده شیپوری(اراسه) می باشد.از طریق تقسیم بوته به اسانی تکثیر میشود این گیاه ساقه ندارد و یا ساقه در ان کوچک است.نسبت به سایه کم وبیش مقاومت دارد در پاسیو ها به خوبی رشد میکند.وخاک ان باید مخلوطی مساوی از تورب ماسه خاک برگ پوسیده و خاک باغچه بدون علف هرز باشد.

این گیاه از خانواده نعناع میباشد.دارای ساقه چهار گوش است.رنگ امیزی برگهای ان با زیبایی و تنوع ان را از هر گیاه دیگر متمایز میکند. این گیاه را میتوان در تابستان  در زیر سایه درختان در محیط خارج از گلخانه کشت کرد.در منازل باید در محیطی روشن نگه داری شود تا رنگ برگهای خود حفظ کنند.گیاهی بسیار پر رشد است و برگها پشت سر هم رشد می کنند و خوشه گل دهنده در محل مناسب به سرعت ظاهر میشود که باید بلافاصله قطع و جوانه گیری شود.حذف جوانه انتهایی باعث زشد شاخه های فرعی میشود.

تکثیر ان از طریق قلمه که بسیار اسان ریشه دار میشود است از طریق بدر نیز تکثیر میشود بذر را در خاک معمولی و زه کشی شده کشت مینمایند.

مراقبت:زمین قلیایی-رطوبت متوسط نیاز به اب زیاد حرارت زیاد و نور زیاد.

کود:دوگرم در لیتر هر دوهفته یکبار از فروردین تا مهر

نوع خاک:مخلوطی از خاک برگ باغچه و ماسه

این گیاه از خانواده ارالیاسه میباشد و به زبان انگلیسی ان را درخت چتر مینامند.برگها به رنگ سبز روشن و براق میباشد.دم برگها بلند و در بخش انتهایی دارای ۶ برگچه میباشد که هر یک به طرفی امتداد میابند و بدین ترتیب برگها مرکب محسوب میشوند.

به نور غیرمستقیم احتیاج دارد اما سایه را به خوبی تحمل میکند.ابیاری رز تابستان هفته ای ۲ تا۳ بار و در زمستان هفته ای یکبار انجام میشود. در تابستان هر روز و در زمستان هفته ای ۲بار به غبارپاشی نیاز دارد.

از طریق قلمه ساقه تکثیر میشود و قلمه ها باید حداقل دارای یک برگ باشند.

شفلرا به خاکی مملو از مواد الی و همیشه مرطوب نیاز دارد و به خوبی در محل سایه و در اطاق ها رشد و نمو میکند.این گیاه به کود زیادی نیاز ندارد و سالها در یک گلدان بزرگ باقی میماند.

این گیاه مبتلا به نوعی کنه میشود که در صورت ابتلا باید با ان مبارزه شود

گیاه گلدانی نسبتا کوچک از خانواده اورتیکاسه است.برگهای گیاه متوسط که روی سطح فوقانی ان نقش خاکستری رنگ تقریبا در تمام گونه ها وجود دارد.

ساقه گل دهنده ظریف ان در تابستان میروید و گلهای کوچک و سفید مجتمع میباشند.

این گیاه به اسانی از طریق قلمه تکثیر میشود و در محل سایه افتاب و در خاکی مرطوب میروید.

این گیاه دارای دو نوع سبز و ابلق است و حدود ۶۰ گونه دارد ولی در ایران تنها گونه کوموسوم پرورش داده میشود.

دارای اندام زیرزمینی گوشتی است دیشه های غده ای دوکی شکل و سفیدرنگ دارد.برگهای ان به طول ۳۰ سانتیمتر نواری شکل و اویزان هستند.گلها بر روی ساقه گلدهنده که منتهی به گیاه چه میشود میروید که به رنگ زرد یا سفید است.گیاه فاقد ساقه حقیقی است و برگها مستقیم از روی ساقه کوتاه سطحی میروید.

به طور کلی گیاه طالب اب وهوای گرم است ولی نسبت به دمای کم بسیار مقاوم است به طوری که دمای حدود ۰درجه را به خوبی تحمل میکند بهترین دما برای رشد ۱۱درجه میباشد. به نور کمی نیاز دارد ولی بهترین محل برای رشد ان نور غیرمستقیم است.(در محل کم نور در گونه ابلق نوار کرمی رنگ از بین میرود)  در تابستان ۲ تا ۳ بار در هفته و در زمستان هفته ای یک بار ابیاری کافی است.

خاک مناسب ۳/۱ خاک باغچه ۳/۱ ماسه ۳/۱ کمپوست است. برای تقویت میتوان از کود های شیمیایی محلول در اب (هر ۲ هفته یکبار ) طبق دستورالعمل استفاده کرد.

تکثیر از طریق تقسیم بوته و به وسیله گیاهچه است.

از مواد براق کننده استفاده نکنید چون باعث ایجاد لکه های قهوه ای میشود.

گیاهچه ظاهر شده گیاه را به یک طرف میکشاند و باید گلدان را عوض کرد

نیاز شدیدی به رطوبت دارد و به همین علت بهتر است به صورت مخلوط با گیاهان اپارتمانی دیگر در گلدانهای بزرگ کاشت شود تا از رطوبت حاصله از گیاهان دیگر استفاده کند.محیط ساکت و بدون جریان هوا و گرم و یکنواخت بودن درجه حرارت از احتیاجات دیگر این گیاه است.اگرچه نیاز شدیدی به اب دارد ولی باید مواظب بود سوراخ ته گلدان همیشه باز باشد تا خاک گلدان باتلاقی نشود.

به نور شدید احتیاج دارد باید توجه داشت که نور مستقیم افتاب به گلدانهای زیر۲ سال صدمه میزند و سایه رنگهای گیاه را ازبین میبرد حتی الامکان از جابجا کردن گلدان خوداری کنید.

اجازه ندهید سطح گلدان خشک شود ۲تا۳بار در هفته در تابستان و هر ۴ روز یکبار در زمستان ابیاری شود.در زمستان با اب ولرم ابیاری شود و برای تامین رطوبت بهتر گلدان را در گلدان بزرگتری قرار میدهیم و حد فاصل بین دو گلدان را از خزه مرطوب پر میکنیم(برای جلوگیری از باتلاقی شدن هم بین گلدان و زیر گلدانی تعدادی قلوه سنگ میگذاریم

در تابستان غبارپاشی روزانه دارد ولی در زمستان هفته ای یکبار لازم است. برگها را هر هفته با پارچه یا اسفنج مرطوب تمییز میکنیم(مواد براق کننده شیمیایی روزنه ها را مسدود میکند و از انها استفاده نکنید)

بهترین خاک مخلوطی از خاک برگ خاک باغچه و ماسه شسته نرم استکف گلدان باید دارای مقداری ماسه و ریگ باشد تا اب اضافی از گلدان خارج شود.

روش تکثیر گیاه قلمه و خوابانیدن هوایی است.

تنوع در رنگ برگها وجود لکه های قرمز زرد قهوه ای در متن سبز و براق بودن انها معرف سلامت گیاه است.

دبفن باخیا از خانواده اراسه (شیپوری) است.گیاهی است زیبا با ساقه نرم و ابکی و برگهایی به رنگ سیز با لکه های سفید و زرد و رگبرگ های اصلی کاملا مشخص. ساقه اصلی غالبا بدون انشعاب و برگهای انتهایی مدام در حال فعالیت است.به حرارت و رطوبت نیاز دارد و فصل تعویض گلدان در بهار قبل از شروع رشد میباشد.

 در بیشتر رقم ها برگهای پایین به تدریج میریزد که گیاه زیبایی خود را از دست میدهد. در این صورت میتوان برگهای انتهایی را را همراه با ۱۰ سانتیمتر از بخش فوقانی ساقه قطع ودر ظرف اب یا بستری از ماسه ریشه دار کرد و سپس در گلدانی با خاک مناسب کاشت. بقیه سافه نیز قابل تکثیر است به این صورت که ساقه را به قسمت هایی تقسیم کرد که هر قسمت دارای یک جوانه یا بیشتر باشد. هر یک از این قطعات را در بستری از ۲/۱ماسه ۲/۱ تورب مرطوب کشت میکنیم و قلمه های ریشه دار شده را در خاک سبکی که حداقل ۴/۱ ان را تورب یا خاک برگ پوسیده تشکیل میدهد کشت میشوند.

برای جلوگیری از بیماری پوسیدگی ساقه تهویه گیاه با فاصله بیشتر گلدانها دقت در ابیاری به نحوی که شاخه ها و برگها خیس نشوند و محلول پاشی با زینب توصیه شده است.

این گیاه مخصوص گلخانه گرم و مرطوب است و زمانی که به اپارتمان منتقل میشوند محیط کم نور و سایه انجا را به خوبی تحمل میکنند.  

دیفن باخیا گیاهی سمی است.و باید مواظب بود که در دسترس کودکان نباشد چون ممکن است خوردن برگهای ان توسط بچه ها تکلم را تا یکی دو روز از انها بگیرد.

در بین دو ابیاری سطح خاک گلدان خشک شود و ابیاری زیاد برای گیاه مضر است.خاک مناسب:ترکیبی از خاک برگ کود الی و خاک یاغچه است.

نور مستقیم باعث سوختگی برگ میشود. در زمستان در صورت افت دما اگر به گیاه خیلی کم اب بدهیم مقابل سرما مقاومت میکند.در تابستان احتیاج به غبارپاشی دارد.

تکثیر این گیاه از طریق گرفتن قلمه است. قلمه ها را از روی پایه مادری که در۱۸ درجه سانت گراد نگه داری میشوند هر ۲ تا ۳ ماه یک بار برداشت میشود. قلمه ها به صورت زیر گرفته مشوند:

- قلمه های انتهایی دارای ۲ تا ۳ برگ می باشند، این قلمه ددر ظرف ۳ تا ۴ هفته در گلخانه ریشه دار میشوند.

-قلمه های از قطعه از ساقه با یک برگ، این قلمه در ظرف مدت ۷ تا۸ هفته ریشه دار میشوند.

-قطعات ساقه بدون برگ که در ظرف مدت ۳ ماه ریشه دار  و برگ دار میشوند.

اگر پایه های مادری در محلی روشن و سایه افتاب  پروش یابند میتوان تمامی مدت سال از روی انها قلمه گرفت.در طول مدت بهار و تابستان پاییز میتوان ار روی هر پایه ۲ قلمه ساقه و اگر این پایه ها در خاکی مناسبی ددر گلخانه کاشته شده باشند ۴ قلمه سافه برداشت کرد. برای رشد و نمو قلمه ها درجه حرارت محیط حدود ۲۸ درجه و درجه رطوبت نسبی در حد اشباع باشد و همچنین بستر کاشت از خاکی  بسیار سبک مثلا ۴/۳ تورب ۴/۱ ماسه و یا ۳/۲ خاک برگ پوسیده و ۳/۱ ماسه تشکیل یابد. برای خاک گلدان به این مخلوط باید کود دامی اضافه شود.

ریشه های نابجا این گیاه باید با سطح خاک در تماس باشد چون توسط این ریشه ها مواد غذایی دریافت میشود.

برگ انجیری نیاز کمتری به کود های فسفری دارد و این کود در رشد و نمو گیاه اثر معکوس دارد.

سانسوریا از خانواده لیلیاسه می باشد. جنس بلند ان با برگ های کشیده دارای دو رقم سبز و ابلق است.این گیاهان تمامی ریزوم دار و از نواحی گرمسیری افریقا منشا یافته اند. کشت و کار انها بسیار اسان است و کاملا مقاوم به سایه و نور کم منزل می باشند. ابیاری بیش از اندازه به خصوص در زمستان باعث پوسیدگی قاعده برگ ها میشود. نیاز رطوبتی ان کم می باشد.

تکثیر ان از طریق تقسیم بوته و قلمه برگ در بهار صورت میگیرد.

مناسب ترین خاک برای انها مخلوطی از ۲ قسمت خاک برگ پوسیده و یک قسمت خاک لومی است.

قلمه های برگ به طول ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر در ماسه شسته زده میشود در حرارتی حدود ۱۸ تا ۲۰ درجه، قلمه ها در ظرف یکی دو ماه ریشه دار میشود و جوانه هایی از کناره برگها شروع به رشد و نمو میکنند و برگ های جدید ظاهر میگردند.

در تابستان هر ۲ تا ۳ روز ابیاری میشود و در زمستان بین دو ابیاری سطح خاک گلدان خشک شود.

این گیاه از طریق پاجوش(در بهار بهتر جواب میدهد)،قلمه ساقه و یا قلمه ریزوم تکثیر میشود. اگر جوانه انتهایی را ببریم گیاه در انتها ۲ تا ۳ شاخه میشود.

ساقه گل دهنده یوکا هر چند سال یک بار نمودار شده و گل های سفید و کرم به تعداد زیاد به شکل زنگوله ای کوچک و واژگون میدهند که روی گل اذین خوشه ای تا یک متر ارتفاع دارند و از وسط برگ ها میرویند قرار میگیرند.

یوکا در محلی افتاب رو در یک خاک شنی به خوبی رشد ونمو میکنند.خاک مناسب خاک لوم است که مخلئطی از شن و رس و مواد الی است.

۲ـ فیکوس برگ ریز(پیچ) این گیاه دارای برگ های ریز به شکل کم و بیش مختلف است.از طریق قلمه ساقه تکثیر میشود. 

۳ـفیکوس برگ پهن:برگ های ان بسیار بزرگ به رنگ سیز تیره و رگبرگ های ان درشت و نمایان است

۳-فیکوس ابلق:با برگ های شبیه فیکوس معمولی لبه های برگ شیری رنگ است

۴ـفیکوس بنجامین:با برگ های ریز و کشیده و شاخه های اویزان است. این گیاه بسیار حساس است و از چرخاندن و تغییر محیط باید جلوگیری شود. به نور شدید ولی غیر مستقیم احتیاج دارد. ابیاری ان در تابستان حداکثر ۲بار در هفته و در زمستان ۱۰ روز یکبار میباشد. برای تامین رطوبت باید ۱روزدر میان غبارپاشی شود و در سالهای اولیه رشد نیاز به تعویض هر ساله گلدان دارد.