خاک گلدان اگر به موقع تعویض نگردد به تدریج موجب زرد شدن و ضعیف شدن گیاه میشود.علت ان یکی تغییر فیزیکی خاک و کم شدن قابلیت نفوذپذیری ان و دیگری کم شدن تهویه است.از طرف دیگر کیفیت شیمیایی خاک نیز تغییر می کند و مواد غذایی خاک نقصان می یابند.بنابراین لازم است هرساله خاک گلدان را عوض کرد.گلدان نخلها سیکاسها و مرکبات که رشد بطی دارند هر دو سه سال یکبار عوض میشود ولی میتوان هر سال مقداری خاک گلدان را برداشت و به جای ان خاک قوی مخلوط کرد.کاکتوس ها را می توان چندین سال در یک گلدان نگهداری کزد.

به اسانی می توان موقع تعویض گلدان را تشخیص داد.با کم شدن مواد غذایی برگها کوچک و زرد می شوند و ریشه به سرعت به جدار گلدان حرکت می کند و توده متراکمی بوجود می اورد.بنابراین با انگشتان یکدست خاک گلدان را نگه می داریم و ان را وارونه می کنیم و لبه گلدان را به لبه میز یا پله میزنیم تا ریشه گیاه با توده خاک از گلدان خارج شود.

بهترین هنگام تعویض گلدان اواخر استراحت گیاه بعنی اول بهار است ولی به هنگام ظهور غنچه از تعویض گلدان خودداری کنید.برای تعویض باید گلدان جدید ۳-۵/۲ سانتیمتر بیش از گلدان قبلی قطر داشته باشد و مثل کاشت گیاه گلدان را بهتر است چنر روز در جای گرم سایه مرطوب نگه داریم.

برای این کار خاک متعادل را در گونی ریخته مدت ۳۰-۲۰ دقیقه روی بخار اب ۱۰۰درجه قرار می دهیم و یا انرا در جعبه ای که در ته ان المنت های حرارتی نسب شده قرار می دهیم و انرا به برق وصل می کنیم.در هر دو حالت یک دماسنج جیوه ای درون خاک قرار می دهیم و دقت می کنیم که از ۱۰۰ درجه تجاوز نکند.این خاک ۵-۴ هفته پس از استریل کردن قابل استفاده است.در این نوع خاک رشد کم است زیرا مقداری از میکروارگانیسم های مفید برای رشد گیاه از بین رفته اند ولی پس از مدتی تعداد این موجودات افزایش پیدا کرده و به همان نسبت رشد گیاه سریع میشود.این نوع خاک برای گلدان و نشا مناسب است البته از مواد شیمیایی مانند فرمالین و نفتالین برای ضدعفونی کردن خاک استفاده می کنند.میزان مصرف نفتالین ۷گرم و فرمالین ۵۶ گرم در مترمربع است.این ماده را در یک گالن اب حل کنید و به میزان ۶/۵ گالن در مترمربع استفاده شود.این مواد را کاملا با خاک مخلوط می کنیم تا تولید گاز باعث ضدعفونی شدن ان شود.خاک ضدعفونی شده عاری از تخم علف و میکروبها و قارچهای مضر است.

عوامل بیماری زا به دو دسته زنده و غیرزنده تقسیم می شوند:بیماری از عوامل زنده بیماری انگلی(واگیر) وبیماری ناشی از عوامل غیرزنده را بیماری غیر انگلی می نامند.

بیماری های انگلی:بیماری های انگلی در نتیجه حمله قارچ باکتری ویروس نماتدها باشد.این عوامل پس از تامین یا ورود به داخل نسوج و اندام میزبان باعث اسیب به میزبان میشوند.

الف)قارچها و بیماری های قارچی:قارچها گیاهان فاقد سبزیننه هستند که خود قادر به تامین مواد غذایی نیستند و به صورت انگل زندگی می کنند.در اثر فعالیت قارچها عوارضی بوجود می اید

۱)سفیدک سطحی:قارچهای                بیماری سفیدک سطحی را بوجود می اورند که روی اندام های هوایی روی ساقه برگ پوشش ارد مانند ظاهر میشوند.پس قارچ باعث بد شکلی و ضعف گیاه میشود.

برای مبارزه با این افات از سموم قارچ کش مانند کاراتان استفاده میشود که باید به نسبت یک در هزار همراه با مویان از ان استفاده نمود.سمپاشی اول باید با ظهوذ اولین اثار بیماری قبل از گسترش به سایر قسمتها میزبان باشد.شمپاشی دوم ۱۵ روز پس از سمپاشی اول است.

زنگ ها: قارچهای          باعث زنگ میشوند.که بر روی سطح برگ و اندام های گیاهان مبتلا به زنگ جوش های متعددی ظاهر میشود .شکل این جوش ها بسته به نوع قارچ عامل بیماری و میزبان ان متفاوت است.در نتیجه حمله قارچها گیاه بدمنظره و خشک میشود.برای مبازره از سموم قارچ کش مثل دیتان همراه با زینب استفاده کرد.

کفک زدگی یا پوسیدگی نرم:اپارتمان محیط خوبی برای رشد کفک زدگی است قارچ         در اندام گیاه اپارتمانی باعث ایجاد کفک میشود.وجود رطوبت نسبی و دمای بالا باعث تشدید این بیماری میشود.گیاهانی مانند ازالیا گیاهان پیازی،سیکلامن میخک سانسوریا،شمعدانی،گلوکسیا و هرتانسیا به این بیماری مبتلا میشوند وبرای مبارزه از سمومی مانند کاپنان(قارچ کش سیستمیک)مانند گاپتان و نبومیل استفاده می کنند.

لکه های برگی:در اثر فعالیت قارچها بوجود می اید.برای مبارزه از سموم قارچ کش نفوذی استفاده کرد.

پوسیدگی طوقه در ریشه: در ریشه قسمتهای زیرزمینی گیاهان اپارتمانی مثل پیاز غده ریزوم می باشند.قارچهای مولد این بیماری ها اکثرا خاکزی هستند.برای پیشگیری علاوه بر رعایت اصول بهداشتی باید از خاک سالم عاری از قارچ استفاده کرد.هرگز نباید خاک گلدانهای قدیمی همرا با خاک سالم بکار برد.

برای جلوگیری از فعالیتهای قارچ مولد پژمردگی می توان هر یک ماه یکبار همزمان با ابیاری گلدانها به نسبت ۳در هزار از قارچ کش دیتان استفاده کرد.

بیماری دوده:در سطح قسمتهای هوایی بخصوص ساقه و برگ پوشش سیاه رنگ و دوده مانندی دیده میشود.که علاوه بر زیبایی مانع عمل فتوسنتز میشود باعث ضعیف شدن گیاه میشود.

بیماری دوده یک قارچ ساپروفیت است که منحصرا از ترشحات بعضی حشرات مانند شپشک تغذیه نموده چنانچه افت از بین برود بیماری دوده چیزی برای تغذیه ندارد و از بین می رود.پس از چندی برگها را با اب ولرم شستشو داد.

ب)بیماری باکتری گیاهان اپارتمانی:

پوسیدگی نرم یا لهیدگی:این باکتری باعث لهیدگی قسمتهای گوشتی میشود.مثلا پوسیدگی غده سیکلامن،لهیدگی برگ ساقه دمبرگ دیفن باخیا،لهیدگی گل اذین سنبل

برای مبارزه علاوه بر رعایت اصول بهداشتی نباید گیاه را زخم کنیم چون باکتری مولد بیماری از راه زخم وارد گیاه میشود.تنظیم حرارت و رطوبت گلخانه نیز باعث کنترل بیماری میشود.از ابپاشی بر روی بوته ها که محل مناسبی برای فعالیت باکتری است خودداری کنید.در هنگام شیوع بیماری از محلول بردو۱-۵/درصد استفاده کرد و دوباره بفاصله ۱۵روز گیاه را سمپاشی کرد.

پ)بیماری های ویروسی گیاهان اپارتمانی:ویروس ها کوچکترین موجودات زنده هستند ویروس ها معالجه ندارند فقط گیاه مبتلا به ویروس را باید حذف کرد.بیماری ویروسی بشدت مسری هستند.چون تعدادی از ویروس ها با حشرات منتقل میشوند بنابراین مبارزه با حشرات بیماری را کنترل می کندونشانه های بیماری ویروسی چین خوردگی،پیچیدگی برگ و ساقه،تغییر حالت گل است.

بعضی  افات در گلخانه ها و پاسیو و اپارتمان به گیاهان صدمه می زنند عبارتند از:

۱/کرم برگ خوار از برگ گیاهان تغذیه می کند و برنگهای سبز روشن و تیره است.اغلب چند برگ را به هم می چسباند و به داودی سینره و عشقه خمله می کند.

۲/ارکیس این افت برگها را بهم می چسباند و از پارانشیم برگها استفاده می کند.

طرق مختلف مبارزه با حشرات برگ خوار:

الف)از ورود حشرات به محوطه گلخانه یا پاسیو جلوگیری و راههای ورود انها را مسدود کنید.

ب)برای جشراتی مانند کرم طوقه یا شب پره زمستانه و سوسکهای برگ خوار می توان از طعمه مسموم سبوس و لیندین(۱۰گرم لیندین در یک کیلو سبوس) استفاده کرد و ان را در کیسه پلاستیکی نگه داری کرد.برای هرمترمربع گلخانه ۱۰-۵ گرم طعمه کافی است.

پ)سمپاشی با محلول دو در هزار مالاتیون یا یک در هزار سوین بر علیه این افات

افات به مجموعه جانورانی اطلاق میشود که به گیاه مورد نظر صدمه می رسانند. و به سه دسته تقسیم میشوند:

۱/پاحبابداران:حشرات کوچکی هستند به طول۵/۱-۱میلیمتر و به رنگ قهوه ای سیاه و قرمز میباشند که پوره انها شبیه به حشرات کامل بوده  ولی فقط بال ندارند.به گلایل نخلها امارلیس بگونیا سیکلامن سرخسها دراسنا و انجیر حمله می کنند.با قطعات دهانی نسوج برگ را سوراخ کرده و از محل شیره نباتی گیاه را می مکند و لکه های نقره ای ایجاد می کنند.

۲/مگس سفید:در شرایط اب و هوایی مرطوب فعالیت می کند و در گلخانه یا سیلو  مشاهده میشود روی شاه پسند درختی شمعدانی و سرخسها زندگی می کند.

۳/شپشکها:گونه های متعددی دارند که به گیاهان اپارتمانی صدمه میزند مانند سپردارسفید که سپر انها گرد و سفید است بر روی یوکا کاکتوس بسر می برند.سپردار قهوه ای روی نخل زینتی و کاملیا زندگی میکنند و شپشک نرم تن که دارای بدن نرم و بیضی شکل و فاقد سپر است و عسلک ترشح میکند و شپشک زیتون که کروی و سیاه رنگ است و در سطح پشتی سه خط برامده به شکل H دارد هر حشره 500-100 تخم زیر س÷ر می گذارد و شپشک اردالود و بالشک های مرکبات شپشکهای زیان اور دیگری هستند.

شته ها دارای بدن گلابی شکل می باشند که روی بدن شش جفت زائده به نام کورتیکول دیده میشود و ممکن است بالدار یا بدون بال باشند.از انواع شته به شته سبز داودی شته جالیز شته بادمحان اشاره کرد که در هوای ازاد روی گیاهان خارج از گلخانه و اپارتمان دیده میشود و در ماههای بهار و تابستان و پاییز فعالیت دارند و زمستان تخم می گذارند.فعالیت شته ها همراه با ترشح عسلک می باشد که موجب جذب مورچه ها میشوند.

کنه های نباتی:1/کنه دونقطه که این کنه کوچک و به رنگ سبز متمایل به زرد است که دو یا چهار نقطه سیاه رنگ روی شکم دارد و جانوران کاملا دارای 8 پا بوده و فاقد شاخک هستند.این کنه تار می تنند و در شرایط گلخانه در تمام سال فعال هستند.

اثار تغذیه انها به صورت نقاط سبز روشن یا زرد روشن در متن برگ است و در روی بنت قنسول امارلیس مارچوبه زینتی بگونیا داودی گلایل پامچال کاکتوس دیده شده است.

دیگری کنه سیکلامن که به رنگ سبز و زرد است و روی شمعدانی و بگونیا ایجاد خسارت می کند که به صورت تغییر شکل برگهاست.

طرق مختلف مبارزه با افات:

1/گیاهان الوده به افت را سمپاشی کنید و بعد به درون گلخانه ببرید.

2/گیاهان گلخانه را خارج گلخانه سمپاشی کنید و به این نکته توجه کنید که دشمنان طبیعی افات به مقدار زیادی کار افات را انجام می دهند.اگر هواستید گیاهانی را که در گلخانه هستند سمپاشی کنید از NOGOSو DOVP که 24 ساعت بعد بی اثر میشود استفاده نمایید.گاهی از بخار نیکوتین یا پیپرترین برای ضدعفونی گلخانه استفاده می کنند.حشرات مفید را جمع اوری و پس از سمپاشی رها می کنند.

برای ازبین بردن شپشکها از دیازینون 60درصد سوپراسید40 درصد مالاتیون یا کامت 5/1-1در هزار پودر قابل تعلیق 85 درصد استفاده نمود که نتیجه رضایت بخش است.

برای از بین بردن کنه حشره کشهایی هستند که روی کنه موثرند مانند متاسیستوکس،دیمکرون ،تپ،توگرس،نواکرون در صورتی که فقط کنه نباتی شدت داشته باشد می توان از زینب یا تب یا مروسید که روی سفیدک و دیگر بیماری های قارچی موثرند استفاده کرد.

یاسمن گیاهی بالارونده  است با برگهای ریز و گلهای لوله ای معطر که در هوای ازاد پرورش می یابد ولی بعضی از انواع حساس ان در گلدان یا حاشیه گلدان می کارند.شاخه گیاه نرم و نیاز به تکیه گاه دارد.

این گل به محل افتابرو و خاک سبک و دارای مواد الی فراوان نیاز دارد

از طریق قلمه یا خوابانیدن یا جدا کردن پاجوش تکثیر می شود.

این گیاه نخل مانند از خانواده لیلیاسه به صورت درختچه و درخت با برگهای بسیار زیبا می باشد ارتفاع ان به ۱۰۰-۵۰ سانتیمتر میرسد و معمولا انرا به غلط دراسنا می خوانند.برگها نیزه ای به رنگ سبز تیره با حاشیه قرمز متمایل به ارغوانی است.

نگه داری ان در اپارتمان به دلیل کمبود رطوبت اتمسفر مشکل است.اسپری در دفعات زیاد می توان استفاده نمود و برای حفظ برگها کمک می کند.

مراقبت:خاک قلیایی رطوبت۹۰-۷۰درجه نیاز متوسط به اب حرارت زیاد یا متوسط و نور متوسط

ازدیاد:به وسیله خوابانیدن شاخه هوایی جداشدن پاجوش در بهار و قلمه ساقه به طول۸سانتیمتر در اواخر بهار در درجه حرارت۱۸-۱۶

کود:۲گرم در لیتر هردوهفته یکبار از اردیبهشت تا ابان

نوع خاک: مخلوطی از خاک جنگلی و کود حیوانی کاملا پوسیده

اطلسی گیاه یک ساله از خانواده سولاناسه است گل ان به رنگهای سفید ابی قرمز و بنفش می باشد و همچنین دارای برگهای ریز می باشد اخیرا نوع زرد ان نیز به بازار امده است معمولا ارتفاع بوته ها ۸۰-۲۰ سانتیمتر است.

بذر ان بسیار ریز است و در کشت ان باید دقت شود.اگر نشا ان در پاییز تهیه و در زمستان از گزند سرما حفظ شود در اوایل بهار به گل می نشیند و تعداد گلهایش به طور چشمگیری  افزایش می یابد.همچنین اگر بوته ها در گلدان کشت شود و قبل از یخبندان انها را از نزدیکی خاک هرس نمایند و کود کافی دهندو در گلخانه گرم قرار دهند از اوایل زمستان به گل می نشیند.در خاکهای خوب و حاصلخیز و محل افتابی اطلسی رشدونمو خوبی می کند برعکس در خاکهای ضعیف به تدریج ازبین میرود.درمحلی که قبلا کشت و کار زیادی نشده اطلسی خوب رشد میکند.فاصله بوته ها در زمان کشت بستگی به نوع رقم دارد.به طور کلی نباید فاصله بوته ها ازهم از ۲۵ سانتیمتر کمتر باشد.

گل اطلسی به خاک نسبتا سنگین و پرقوت نیاز دارد و در طول دوره رشد و پس از ان به اب و همچنین نور مسفقیم و فراوان نیاز دارد.بوته ها را در تابستان با کمپوست می پوشانند تا از حرکت زمین اطراف ان جلوگیری کنند والا بوته ها خشک میشود و دارای عمر کوتاه می گردد.

بذر اطلسی به اسانی بدست می اید.بذر انواع بومی را در اواسط اسفند در محل اصلی کشت می کنند و پس از رشد تنک می کنند.اگر اطلسی شته گرفت با سم تماسی مالاتیون سمپاشی می کنند.اگر گلهای خشک شده از بوته جدا کنند بوته دیرتر ضعیف میشود و دوام ان زیادتر میشود.

گیاهی است چند ساله و همیشه سبز برای برگها و گلهای زیبایش پرورش داده میشود.اغلب گونه ها را در گلخانه و اپارتمان به عنوان گیاه گلدانی یا اویزی پرورش می دهند.گیاهی است تک پایه یعنی گلهای نر وماده بر روی یک گیاه قرار دارند.گلهای نر معمولا زیباست و گلهای ماده را با تخمدان بالدارش میتوان به اسانی از گلهای نر تشخیص داد.

بگونیا را به ۳دسته غده دار ریزوم دار و ریشه فیبری تقسیم می کنند.ولی گلهایش همانند هم است گلهای نر دارای ۴گلبرگ است که دوگلبرگ کوچکتر از گلبرگهای دیگر است و گل ماده ۵-۴ گلبرگ هم اندازه دارد.بگونیای غده ای خزان کننده است ولی انواع دیگر همیشه سبز است.

مراقبت:خاک کمی اسیدی ابیاری متوسط تا زیاد حرارت متوسط نور متوسط

ازدیاد:کاشت بذر در ۱۶ درجه سانتیگراد در بهار بگونیای غده دار با قلمه پاشنه دار به طول ۱۲-۸ ساتیمتر در حرارت ۲۱-۱۸ درجه

کود:یک گرم در لیتر هفته ای یکبار از فروردین تا ابان

نوع خاک:مخلوطی از تورب خاکبرگ نرم و ماسه

انواع بگونیا: ۱/بگونیا رکس:دارای برگها به شکل قلب بوده که این برگها دارای لکه ها و حاشیه هایی برنگ سفید سبز نقره ای خاکستری سیاه قرمز می باشد.این گل نیاز به رطوبت دارد و از بهار تا پاییز باید مرتبا ان را ابیاری نمود.هردوهفته یکباربا کود مایع تقویت شود.گلدانها را سال یکبار عوض کرد و انرا در خاکی از پیت ماسه سیلیسی می کارند.تکثیر با قلمه برگ یا تقسیم بوته است.

۲/بگونیای تکمه ای:این گروه دارای ساقه ابدار برگهای گوشت الود و شاداب است.که بجز رنگ ابی در کلیه رنگ ها دیده میشود.غده ها را باید در حرارت ۱۳ درجه در زیر شاسی در خاک پیت یا مخلوطی از پیت و ماسه کشت نمایند.وقتی که بوته ها به ارتفاع ۵ سانتی متر رسیدند باید انها را به گلدانهای کوچک انتقال داد و کمی کود اسبی یا گاوی به انها بدهند.گلهای این بگونیا در خوشه های ۳تایی روی شاخه ظاهر میشوند وگلهای کناری ماده هستد باید گلهای کناری را چید تا گلهای میانی درشت شوند. این بگونیا مخصوص گلخانه است و به رطوبت خیلی زیاد و محل سایه افتاب یا نور غیر مستقیم نیاز دارد.پس از اتمام گلریزان ابیاری را باید کم نمود.پس از پژمرده شدن گلدانها را به حال خود می گذارند تا خشک شود بعد غده ها را بیرون اورده و بعدا ان را به گلدان منتقل میکنند.

بگونیای همیشه گل:این نمونه برای کشت در گلدان مناسب است و میتوان انرا در باغچه کشت نمود.ارتفاع ان ۳۰-۱۵ سانتیمتر است و برگهای ان سبز و گاهی ارغوانی است.

این نوع بگونیا به محل گرم نور افتاب و خاک زه کشی شده نیاز دارد. این گل را از طریق کشت بذر یا قلمه تکثیر می کنند.بذر در اواخر زمستان در جعبه زیر شیشه کشت میشود و نباید انرا با خاک پوشاند بلکه با ماله تخته ای فشار میدهند تا دانه ها به خاک بچسبد. در طول مدت رشد رطوبت زیاد لازم است و نباید سطح خاک خشک شود.

این گیاه بومی امریکای جنوبی و غرب هندوستان است و گل گلخانه بحساب می اید.گلهای ان شیپوری شکل و به رنگهای سفید صورتی قرمز و ابلق دیده میشود.روی هر شاخه که بلندی ان ۷۵ سانتی متر ممکن است برسد بین ۲ تا ۱۲ گل ظاهر میشود.اما معمولا پیازهای متوسط بیش از یکی دو شاخه را بوجود نمی اورند و روی هر شاخه ۳تا۶گل بوجود خواهد امد.

پیازهای گل را در گلدانی نسبتا بزرگ که فاصله پاز تا لبه ۳سانتیمتر باد قرار میدهیم پیازهای امارلیس را در خاک خوب حاوی مقدار زیادی خاک یا کمپوست کشت مینمایم ولی اگر پیاز درشت باشد می توان از پیت خالص استفاده کرد.

زه کشی گلدان باید خیلی اصولی باشد والا پیاز دچار گندیدگی میشود وباید دقت شود نصف تا ثلث پیاز از خاک بیرون باشد والا ممکن است به گل ننشیند.چون گلها درشت و سنگین میشوند باید ان را با پایه ای مهار کرد. در غیر این صورت باعث شکستن ساقه خواهد شد.پس از پیدایش ساقه ابتدا غنچه گل ظاهر میشود و سپس برگها شروع به رشد میکند در هنگام رسد باید هفته ای یکبار با کود مایع پیاز را تقویت کرد.درجه حرارت معمولی اطاق ۲۰تا ۲۳ مناسب است اما پس از انکه غنچه ها ظاهر شدند حرارت اندکی کمتر باشد گلها دیرتر پژمرده میشود.پس از انکه گلها پژمرده شدند ابیاری را تا اواخر تابستان که برگها کاملا پژمرده شوندابیاری نمی کنند و در اوایل زمستان می توانید ان را دوباره در گلدان بکارید.

اگر در نقاطی که دارای زمستان ملایم باشد پیازها را در اوایل بهار در باغچه در خاک قوی که خوب زه کشی شده باشد بکاریم همان سال یا سالهای بعد گل خواهد داد.این پیازهای قوی شده را ممکن است دوباره در گلدان کشت نمود.

تکثیر گا امارلیس از طریق کشت بچه پیازهایی که در اطراف پیاز به وحود می اید صورت می گیرد.اگر پیاز را عمیق بکارید ممکن است به گل ننشیند.محل نگه داری گل گلخانه در کنار پنجره با نور کم است و اگر بخواهند در باغچه بکارند باید محلی سایه افتاب باشد.

تمام گونه های امارلیس دارای پیازهای نسبتا درشت و برگهای ان خطی نور مانند به رنگ سبز تیره دارند.این گل را میتوان ۲سال متوالی در گلدان نگه داری کرد.

برای استراحت پیاز پس از خشک شدن برگها پیاز را در ۵ تا ۱۰ درجه سانتی گراد در محلی تاریک و خشک و به مدت ۲تا۳ماه(اوایل ابان تا اخر دیماه) می توان نگه داری کرد.در دوره استراحت برگها از بین میروند و ریشه های قدیمی خشک میشوند.برای گلدهب باید خاک روی گلدان را عوض کرد و گلدان را به محل گرمی (۱۸-۱۶درجه)انتقال داد و به تدریج فواصل ابیاری را تا هنگام گل دادن زیاد کرد به طوری که خاک گلدان هنگام گل داشتن مرطوب باشد.

مراقبت:خاک نسبتا اسیدی رطوبت متوسط ابیاری متوسط حرارت زیاد و نور متوسط

کود:۵گرم در لیتر هردوهفته یکبار پس از گلدهی تا شروع استراحت زمستانی.باید توجه داشت زمانی که گل داد از دادن کود خودداری کرد.